Διοίκηση και Μονές του Αγίου Όρους

Το Άγιον Όρος αποτελεί αυτοδιοίκητο τμήμα του ελληνικού κράτους και υπάγεται πνευματικά στην δικαιοδοσία του οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως. Πρωτεύουσά του είναι οι Καρυές όπου έχει την έδρα ο πολιτικός διοικητής, ο οποίος με τη σειρά του υπάγεται στο υπουργείο εξωτερικών. Είναι υπεύθυνος για την τάξη και την ασφάλεια καθώς και για την πιστή εφαρμογή του καταστατικού χάρτη του Αγίου Όρους.

Τα Μοναστικά ιδρύματα του Αγίου Όρους διακρίνονται σε έξι τάξεις: τις Ιερές Μονές, τις Σκήτες, τα Κελιά, τις Καλύβες, τα Καθίσματα και τα Ησυχαστήρια.

Στο Άγιο Όρος υπάρχουν 20 Μονές που απαγορεύεται να αυξομειωθούν και 12 Σκήτες. Οι μονές είναι μεγάλα, πολύπλοκα κτίρια που περιβάλλονται από δυνατό τείχος με κύριο χαρακτηριστικό γνώρισμα τον Πύργο με τις επάλξεις και τις πολεμίστρες που βοηθούσαν στην απόκρουση των πειρατών και των κατακτητών στα παραθαλάσσια κυρίως μοναστήρια.

Όλες οι Ιερές Μονές του Αγίου Όρους αποτελούν θρησκευτικά πνευματικά ιδρύματα και όλες χαρακτηρίζονται ως «Κυρίαρχες», «Βασιλικές», «Πατριαρχικές» και «Σταυροπηγιακές».

Κυρίαρχες επειδή διατηρούν ιδιοκτησιακό και οργανωτικό αυτοδιοίκητο του χώρου τους, μη υποκείμενο σε κανένα περιορισμό ως προς τον αριθμό των μοναχών.
Βασιλικές επειδή η ίδρυσή τους οφείλεται σε εντολή ή συνδρομή των Βυζαντινών Αυτοκρατόρων ή η ίδρυσή τους επικυρώθηκε με αυτοκρατορικό χρυσόβουλο.
Πατριαρχικές ονομάστηκαν αργότερα με την έκδοση πατριαρχικών σχετικών σιγιλλίων, όταν συνδέθηκαν με το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως,  που ανέλαβε την πνευματική και μόνο εποπτεία τους.
Σταυροπηγιακές γιατί κατά την ίδρυσή τους τοποθετήθηκε σε αυτές σταυρός, ο οποίος απεστάλη από το Οικουµενικό Πατριαρχείο.

Οι Αθωνικές Μονές σήμερα είναι όλες κοινόβιες. Παλιότερα ορισμένες ήταν ιδιόρρυθμες.

Στις κοινόβιες οι αδελφοί έχουν τα πάντα κοινά και τίποτε ιδιόκτητο. Της Μονής προΐσταται ισόβιος Ηγούμενος, ο Κοινοβιάρχης, έχοντας γύρω του τη Γεροντία και τους Επιτρόπους, εκλεγόμενος δε διά πλειοψηφίας από τη Γεροντία σε μυστική ψηφοφορία, από κατάλογο υποψηφίων, που και αυτός καταρτίζεται από πλειοψηφία από τους έχοντες δικαίωμα ψήφου (διανυόντων του 6ου από της κουράς των έτους) μοναχών. Για τον Ηγούμενο απαιτούνται ορισμένα πνευματικά και ηθικά προσόντα, δύναται όμως να παυθεί με απόφαση της Γεροντίας και κατόπιν πλειοψηφίας των εχόντων δικαίωμα ψήφου της Αδελφότητας. Αν ο εκλεγείς Ηγούμενος δε φέρει το βαθμό του Αρχιμανδρίτη, χειροτονείται αμέσως μετά την εκλογή.

Στις ιδιόρρυθμες Μονές οι μεν μοναχοί ενδιαιτώνται μεμονομένα ο καθένας, τα δε των Μονών αυτών διέπει Επιτροπή και η Σύναξη των Προϊσταμένων.

Κατά ταύτα, των μεν κοινοβίων η Διοίκηση είναι σχεδόν μοναρχική αλλά μετά κοινοκτημοσύνης, των δε ιδιορρύθμων ολιγαρχική αριστοκρατική. Ο αριθμός των είκοσι Μονών, ως ανεγνωρισμένων ανέκαθεν από την Εκκλησία και την Πολιτεία, δεν μπορούν ούτε να αυξηθεί αλλά ούτε και να ελαττωθεί. Από αυτές οι δεκαεπτά είναι ελληνικές, μία σερβική, μία ρωσική και μία βουλγαρική.

Οι δώδεκα Ιερές Σκήτες υπάγονται στη δικαιοδοσία ορισμένης Ιεράς Μονής και διακρίνονται σε κοινόβιες και ιδιόρρυθμες.

Κατά το άρθρο 105 Συντάγματος «Το Aγιον Oρος διοικείται κατά το καθεστώς αυτού υπό των 20 Ιερών Μονών του, μεταξύ των οποίων είναι κατανεμημένη ολόκληρος η χερσόνησος του Αθω το έδαφος της οποίας είναι αναπαλλοτρίωτο». Από τη συνταγματική αυτή διάταξη καθιερώνονται οι εξής 2 αρχές :

Το έδαφος του Αγίου Όρους ανήκει κατά κυριότητα στις Μονές.

Το έδαφος του Αγίου Όρους είναι αναπαλλοτρίωτο, δηλαδή η εκποίηση κτημάτων εντός του Αγίου Όρους επ” ουδενί λόγο επιτρέπεται, και μόνον η ανταλλαγή τους είναι δυνατή.

Από το σύνολο των διατάξεων του άρθρου 105 του Συντάγματος προκύπτουν επίσης και οι εξής αρχές :

Απαγορεύεται πάσα μεταβολή του διοικητικού συστήματος των Μονών

Απαγορεύεται πάσα μεταβολή του αριθμού των Μονών

Απαγορεύεται πάσα μεταβολή της ιεραρχικής τάξεως των Μονών

Απαγορεύεται η μεταβολή της θέσεως των Μονών ως προς τα εξαρτήματα.

Οι 20 μονές του Αγίου Όρους, κατά ιεραρχική αμετάβλητη τάξη:

της Μεγίστης Λαύρας, που ιδρύθηκε το 963

του Βατοπαιδίου, που ιδρύθηκε το 972

των Ιβήρων, που ιδρύθηκε το 972

του Χιλανδαρίου, που ιδρύθηκε το 1197

του Διονυσίου, που ιδρύθηκε το 1375

του Κουτλουμουσίου, που ιδρύθηκε το 12° αιώνα

του Παντοκράτορος, που ιδρύθηκε το 1363

του Ξηροποτάμου, που ιδρύθηκε το 970

του Ζωγράφου, που ιδρύθηκε γύρω στο 973

του Δοχειαρίου, που ιδρύθηκε γύρω στο 970

του Καρακάλου, που ιδρύθηκε στις αρχές του 11ου αιώνα

του Φιλοθέου, που ιδρύθηκε γύρω στα τέλη του 10ου αιώνα

της Σίμωνος Πέτρας, που ιδρύθηκε το πρώτο μισό του 14ου αιώνα

του Αγίου Παύλου, που ιδρύθηκε το δεύτερο μισό του 10ου αιώνα

του Σταυρονικήτα, από το 1541

του Ξενοφώντος, που ιδρύθηκε στα τέλη του 10ου αιώνα

του Γρηγορίου, που ιδρύθηκε πριν από τα μέσα του 14ου αιώνα

του Εσφιγμένου, που ιδρύθηκε στα τέλη του 10ου αιώνα

του Ρωσικού (Παντελεήμονος), που ιδρύθηκε το 10ο αιώνα και

του Κωνσταμονίτου, που ιδρύθηκε τον 11ο αιώνα

Πηγές :

http://monesathos.blogspot.gr/

http://www.mountathosinfos.gr/pages/agionoros/mountathos.gr.html

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%86%CE%B3%CE%B9%CE%BF_%CE%8C%CF%81%CE

προηγούμενο
επόμενο

Facebook Comments