Άγιος Διονύσιος ο φιλόσοφος. Ο φλογερός Δεσπότης που ξεσήκωσε τη Θεσσαλία και την Ήπειρο και το μαρτυρικό τέλος του

Άγιος Διονύσιος ο φιλόσοφος.

Η μνήμη του εορτάζεται από την Εκκλησία μας στις 10 Οκτωβρίου

Ο λησμονημένος Εθνομάρτυρας Διονύσιος ο Φιλόσοφος, γεννήθηκε στην Παραμυθιά το 1541 μ.Χ., με μακεδονική καταγωγή από το χωριό Αβδέλλα Γρεβενών.

Από πολύ μικρός έγινε Μοναχός στο Διχούνι, στο Μοναστήρι του Αγίου Δημητρίου και αργότερα, σε πολύ νεαρή ηλικία, έφυγε στην Πάδοβα για σπουδές στην Ιατρική, Φιλοσοφία, Φιλολογία, Λογική, Αστρονομία και Ποίηση, πράγμα που δείχνει τη φιλομάθειά του, όπως επίσης και το γεγονός ότι μιλούσε επτά γλώσσες! Χάρη σε αυτές του τις ιδιότητες ονομάστηκε και Φιλόσοφος!

Στην Ευρώπη μάλιστα ήρθε σε επαφές με δυτικούς ηγεμόνες προσπαθώντας να εξασφαλίσει τη στρατιωτική βοήθειά τους για ταυτόχρονη Επανάσταση και Απελευθέρωση της Ελλάδος και όλου του Βυζαντίου, πράγμα που ήταν πόθος και όραμα όλων των Ελλήνων!

«Τρίκκη Βυζάντιον ανακτήσει» 1600

Το 1582 εγκαταστάθηκε στην Κωνσταντινούπολη και το 1563 αναδείχτηκε Μητροπολίτης Λαρίσης, μεταφέροντας την έδρα του στην Τρίκκη (Τρίκαλα).

Μη αντέχοντας εκεί να βλέπει άλλο τα βάσανα των Ελλήνων, τα παιδομαζώματα, τους βίαιους εξισλαμισμούς και μαθαίνοντας για τηνΕπανάσταση του Έλληνα Μητροπολίτη Αχρίδας Αθανασίου το 1596, προετοιμάζει και ο ίδιος πολλούς για να επαναστατήσουν!

Η προτομή του Αγίου Διονυσίου στα Τρίκαλα με την επιγραφή ΤΡΙΚΚΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟΝ ΑΝΑΚΤΗΣΕΙ

Ταυτόχρονα, αποστέλλει ανθρώπους του σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, ζητώντας κάθε είδους βοήθεια, αρχίζει επαφές με Κλέφτες και Αρματολούς των Χασίων και του Ασπροποτάμου, ενώ αποταμιεύει μέρος των προσόδων που όφειλε να αποδίδει ετησίως η Μητρόπολη του στην  Πύλη, για την οικονομική προετοιμασία της Επανάστασης!

Έτσι, πιστεύοντας ότι θα αποστείλει στρατιωτική βοήθεια και ο πολλά υποσχόμενος Δούκας του Νεβέρ, κηρύσσει την Επανάσταση στα Άγραφα το 1600, από το Μοναστήρι της Παναγίας Τατάρνης, με το σύνθημα «Τρίκκη Βυζάντιον ανακτήσει»!

Άγιος Σεραφείμ Μητροπολίτης Φαναρίου και Νεοχωρίου

Δυστυχώς η Επανάσταση καταπνίγεται στο αίμα, χωριά, εκκλησιές και μοναστήρια καταστρέφονται, ενώ ο γειτονικός Μητροπολίτης Φαναρίου και Νεοχωρίου Σεραφείμ  συλλαμβάνεται σαν συνεργός!

Οι Τούρκοι τον ρίχνουν στη φυλακή, τον βασανίζουν σκληρά και του ζητούν να αρνηθεί την Πίστη μας και να γίνει μουσουλμάνος, ώστε να του χαρίσουν τη ζωή και μεγάλα τουρκικά αξιώματα…

Όμως ο γενναίος και πιστός άχρι θανάτου Μητροπολίτης Σεραφείμ αρνήθηκε  με σθένος, με αποτέλεσμα να τον φέρουν οι Τούρκοι στην αγορά του Φαναρίου, να τον βασανίσουν άγρια και να τον θανατώσουν δημόσια με τον φριχτότερο τρόπο: τον σούβλισαν ζωντανό κοντά στο κυπαρίσσι της αγοράς στις 4 Δεκεμβρίου 1601 μ.Χ.!

Μετά μερικές μέρες έκοψαν το κεφάλι του και τον έστησαν σε πάσαλο σε κοινή θέα, προς φόβο των Ελλήνων. Όμως κάποιος δικός μας, έσπευσε και πήρε την αγία κεφαλήκαι κυνηγημένος υπό των Τούρκων την έριξε σε ποτάμι. Βρέθηκε τότε από ψαράδες, οι οποίοι εννόησαν ποιανού ήταν, καθώς επί δύο νύχτες έβλεπαν πύρινο στύλο επάνω της να φτάνει ως τον ουρανό!

Σήμερα η τίμια κάρα του Αγίου Σεραφείμ, φυλάσσεται ως θησαυρός πολύτιμος στηνΙερά Μονή Κορώνας, επιτελώντας αμέτρητα θαύματα, ενώ μεγάλη φάνηκε η μεσιτεία του Αγίου και στο παρελθόν, ιδίως σε περιόδους πανούκλας!

Καταφυγή Διονυσίου στη Δύση

Την ίδια ώρα, ο Μητροπολίτης Λαρίσης-Τρίκκης Διονύσιος καταφέρνει να γλυτώσει μόλις την τελευταία στιγμή από τη δίωξη των απίστων και να περάσει στη Δύση, ενώ το Πατριαρχείο, για να μπορέσει να γλυτώσει τους χριστιανούς και τα χωριά τους από την εκδικητική μανία των Τούρκων, αναγκάζεται να τον «καθαιρέσει».

Ο ακάματος Διονύσιος πάντως δε σταματά ούτε στιγμή. Οι γνώσεις και το παράστημά του, η ευρυμάθεια, η γλωσσομάθεια και κυρίως η φλόγα της Ελευθερίας που τον καίει, τον σπρώχνει να περιοδεύσει σε όλους τους Ηγεμόνες και Βασιλείς της Δύσης, φτάνοντας ως την Ισπανία, όπου τονίζει πως οι Έλληνες της Ηπείρου, της Θεσσαλίας και της Μακεδονίας, είναι έτοιμοι μαζί με τους Αρχιεπισκόπους και Επισκόπους να Επαναστατήσουν με έναν μόνο πόθο και όραμα: τηνΑπελευθέρωση του Ελληνισμού!

Η αναφορά αυτή σε «Έλληνες» διατυπώνεται γραπτά και σε επιστολή του στον Φίλιππο Γ΄ της Ισπανίας, πράγμα που δείχνει ότι ο λαός μας αυτοπροσδιορίζεται ως «Έλληνες» 200 χρόνια τουλάχιστον πριν την τελική Επανάσταση του 1821!

Επανάσταση σε Θεσπρωτία – Ιωάννινα 1611

Οι τούρκικες δυνάμεις έλειπαν απ’ την Ήπειρο σε μακρινή εκστρατεία. Τα στενά του Μετσόβου στην Πίνδο εύκολα μπορούσαν να κρατηθούν απ’ τα αρματολίκια και τους ντόπιους. Δεν έμενε παρά να εξοντωθεί η μικρή φρουρά του Πασά μέσα στα Γιάννενα και μια ολόκληρη ελληνική επαρχία θ’ ανέπνεε τον αέρα της λευτεριάς. Από δω κι έπειτα εύκολη ήταν η εξόρμηση για παραπέρα. Οι υποσχέσεις που έχει λάβει είναι ρητές και οι συνεννοήσεις του με τους ισχυρούς της χριστιανικής Δύσης είναι σίγουρες. Μόλις έπαιρνε — του είχαν πει — στα χέρια του ένα γερό φρούριο, θα κατέπλεαν οι ενωμένοι στόλοι της Βενετίας, του Πάπα, των δύο Σικελιών και της Ισπανίας και οι επαναστάτες, μαζί με τους νέους σταυροφόρους, θα βάδιζαν για την Κωνσταντινούπολη, να διώξουν τον Τούρκο στην Κόκκινη Μηλιά, όπως το λέγαν οι χρησμοί και οι προφητείες…

Λαμβάνοντας λοιπόν δυτικές υποσχέσεις και δημιουργώντας ένα μικρό σώμα από Έλληνες της Ιταλίας, περνά στην Ήπειρό που μεγάλωσε και ο ίδιος και πηγαίνει στην Παραμυθιά και το Διχούνι, στο Μοναστήρι του Αγίου Δημητρίου, αρχίζοντας να ξεσηκώνει τα χωριά!

Από την Ενετική έκθεση του 1616 φανερώνεται πώς ο Φιλόσοφος είχε συνεννοηθεί με τους Ναπολιτάνους και τους Μελιταίους από τους οποίους περίμενε όπλα και την επίθεση οχτώ χιλιάδων Χιμαρριωτών εναντίον της Αυλώνας με ταυτόχρονη επίθεση των Μαυροβουνιωτών στα Σκόπια.

Και αφού συνεννοείται με τον Μητροπολίτη Ματθαίο των Ιωαννίνων και άλλους Γιαννιώτες, μαζί με τους Παραμυθιώτες Λάμπρο και Γιώργο Ντελή και επικεφαλής οπλισμένου με αγροτικά εργαλεία ως επί το πλείστον  πλήθους 1.100 περίπου αποφασισμένων ανδρών, ορμά τη νύχτα της 10ης προς 11ης  Σεπτεμβρίου 1611 στα Γιάννενα!

Οι Έλληνες Επαναστάτες του Διονυσίου επιτίθενται στην λεγόμενη συνοικία Καλούτσιανη, όπου διέμεναν τότε οι Τούρκοι και όπου βρισκόταν το Διοικητήριο, το οποίο έκαψαν, κοντεύοντας να κάψουν και τον Τούρκο πασά, που ξέφυγε την τελευταία κυριολεκτικά στιγμή!

Οι σπαχήδες του, με αρκετή καθυστέρηση συνειδητοποίησαν ότι απέναντί τους είχαν ένα σώμα ατάκτων οπλισμένο με πρωτόγονα όπλα και ελάχιστα αρκεβούζια. Οι χριστιανοί κάτοικοι του κάστρου, παρά τις υποσχέσεις τους προς τον Διονύσιο, έμειναν απαθείς και αδιάφοροι στις εκκλήσεις των επαναστατών να ανοίξουν τις πύλες του κάστρου. Λέγεται δε ότι στη προδοσία συμμετείχαν και Εβραίοι. Μάλιστα, λίγο μετά, όπως σημειώνεται σε χρονικό της εποχής, «… ενωθέντες οι Ρωμαίοι του κάστρου με τους Τούρκους, επειδή και ήσαν λίγοι οι Τούρκοι, επολέμησαν μαζί τον κακο-Διονύσιον και τον εκαταχάλασαν κατά κράτος…».

Γεγονός είναι πάντως ότι ο στρατός του Διονύσιου έμεινε εκτός του κάστρου, ανοχύρωτος και εύκολη βορά των σπαχήδων του Οσμάν πασά. Όσοι γλίτωσαν από τη σφαγή κατέφυγαν κυνηγημένοι και εξαθλιωμένοι στον ορεινό όγκο της Πίνδου, μακριά από τα Γιάννινα. Υπάρχουν χωριά, όπως το Λέχοβο της Καστοριάς, που η παράδοση τα θέλει να έχουν τις ρίζες τους σε εποικισμό της περιοχής τους από τους κυνηγημένους επαναστάτες του Διονύσιου.

Η «πηγή του αίματος»

Πάνω στην υποχώρηση που ακολούθησε, οι Τούρκοι πιάνουν και σφάζουν 200 άντρες, ενώ οι υπόλοιποι ξεφεύγουν στα βουνά! Τους δυο Υπαρχηγούς του Διονυσίου από την Παραμυθιά, αφού τους συνέλαβαν, και τους βασάνισαν, τους σκότωσαν με φρικτό τρόπο! Τον Γιώργο  Ντελή τον σταύρωσαν και τον έκαψαν ζωντανό δημόσια! Τον Λάμπρο, αφού του κατακρεούργησαν το πρόσωπο, τον έκαψαν επίσης ζωντανό!

Από τότε οι Τούρκοι ονόμασαν τον τόπο εκείνο «Κανλή Τσεσμέ» που θα πει «αίματος πηγή» και υπενθυμίζει τις φοβερές σφαγές κατά των Ελλήνων πατριωτών… Με την πάροδο όμως του χρόνου και την παραφθορά των λέξεων, έμεινε η ονομασία της περιοχής ως «Καλούτσιανη»… Λέξη που ηχητικά καλλωπίζει, κρύβει και τελικά προσβάλει τη μνήμη των εσφαγμένων…

Το μαρτυρικό τέλος του Εθνομάρτυρα Μητροπολίτου Διονυσίου

Ο γέροντας Μητροπολίτης Διονύσιος, ο μεγάλος και ακάματος Επαναστάτης, ο πρωτοπόρος της Λευτεριάς μας, κυνηγημένος, βρήκε καταφύγιο για τρεις μέρες σε μια σπηλιά του βράχου πάνω στον οποίο είναι χτισμένο το Κάστρο των Ιωαννίνων, απέναντι από το νησάκι της Παμβώτιδας. Με προδοσία όμως και πάλι τον έπιασαν οι άπιστοι! Και όταν τον παρουσίασαν στον Ασλάν-πασά, είπε άφοβα:

 «Πολέμησα για να ελευθερώσω το λαό από τα βάσανα και την τυραννία σας»!

Τότε οι Τούρκοι έξαλλοι από το άκαμπτο φρόνημα του εβδομηντάχρονου Διονυσίου τον έγδαραν κυριολεκτικά ζωντανό και επί πέντε ώρες ο άγιος γέροντας Μητροπολίτης σπαρταρούσε μέσα στα αίματα, καθώςτον έσερναν επιδεικτικά μέσα στα Γιάννενα, χωρίς να λυγίσει ούτε στιγμή στο απάνθρωπο μαρτύριο, που του υπέβαλαν τα πιο μεγάλη κτήνη που είδε ποτέ η ανθρωπότητα!

Το φρικτό θέαμα

Μα δε σταμάτησαν εκεί. Το γδαρμένο δέρμα του Διονυσίου, το γέμισαν με άχυρα και το περιέφεραν σε όλες τις πόλεις καθοδόν προς την Κωνσταντινούπολη, λέγοντας ότι εκείνο ήταν ότι απέμεινε από τον Επαναστάτη Διονύσιο τον «Σκυλόσοφο», όπως τον αποκαλούσαν υβριστικά οι βάρβαροι!

Το θέαμα μάλιστα ήταν τόσο φοβερό, που μόλις το αντίκρισε, πετάχτηκε επάνω από την τρομάρα και ο ίδιος ο Σουλτάνος!

Η εκδίκηση στη Θεσπρωτία

Παράλληλα οι Τούρκοι έκαψαν τότε και τα χωριά της Θεσπρωτίας, εβδομήντα περίπου, που στήριξαν την Επανάσταση του Διονυσίου, ενώ στο Διχούνι κατάστρεψαν έως θεμελίων το Μοναστήρι του Αγίου Δημητρίου από όπου ξεκίνησε! Και το οποίο πρέπει να ξανασηκωθεί στην ίδια εκείνη θέση του!

Η εκδίκηση στα Ιωάννινα

Το αποτέλεσμα ήταν οδυνηρό για τους χριστιανικούς πληθυσμούς της Ηπείρου και ιδιαίτερα των Ιωαννίνων και της Παραμυθιάς. Οι χριστιανοί των Ιωαννίνων έχασαν όλα τα προνόμια που είχαν, ως τότε, από το «Ορισμό του Σινάν-Πασά». Εκδιώχτηκαν από το κάστρο και, όπως αναφέρει το χρονικό «…απωσθέντες έχτισαν έξω οικίας μικράς και έζων ταπεινά και καταφρονεμένα.» Ο χρονικογράφος είναι φανερό ότι αναφέρεται με τον τρόπο αυτό στη γένεση της γιαννιώτικης χριστιανικής συνοικίας «Σιαράβα», έξω από το κάστρο. Έτσι από εκείνη την εποχή εγκαταστάθηκαν μέσα στο Κάστρο των Ιωαννίνων οικογένειες Τούρκων και Εβραίων και διώχθηκαν οι Έλληνες, που είχαν προνόμιο αναγνωρισμένο έως τότε να διαμένουν μέσα στο Κάστρο.

Όσοι χριστιανοί της επαρχίας της Παραμυθιάς, και ιδιαίτερα της πεδινής περιοχής, γλίτωσαν το θάνατο από τη πρώτα σκληρά αντίποινα του Οσμάν-πασά, εξισλαμίστηκαν με τη βία. Ήταν η εποχή που πολλοί πρόσφυγες του κάμπου κατέφυγαν στα βουνά της Παραμυθιάς και του Σουλίου. Οι απόγονοι αυτών των προσφύγων έχουν σημαντικό μερίδιο αργότερα στους αγώνες των Σουλιωτών κατά του Αλή-πασά. Ακόμη, πολλοί από τους εξισλαμισθέντες τότε χριστιανούς της περιοχής κράτησαν τα επώνυμά τους, με αποτέλεσμα πολλοί μουσουλμάνοι της Θεσπρωτίας (ανάμεσά τους πολλοί και από τους λεγόμενους Τσάμηδες) να έχουν επώνυμα δηλωτικά της πρώην χριστιανικής τους ταυτότητας. Ακόμη, δεν ήταν σπάνιο το φαινόμενο της ύπαρξης εξ αίματος συγγενικής σχέσης μεταξύ μουσουλμανικών και χριστιανικών οικογενειών. Τέλος, καταστράφηκε η μονή Διχουνίου, στην οποία μόναζε και χρησιμοποίησε ως στρατηγείο του ο Διονύσιος.

Από την άλλη οι Τούρκοι, με φοβερή μανία όρμησαν στο Ναό του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, τον γκρέμισαν και τον κατέστρεψαν ολοκληρωτικά, ενώ σκότωσαν τους εκεί Έλληνες μοναχούς!

Αυτός ήταν ο περίφημος Ναός του Κάστρου, αφιερωμένος στον Άγιο Ιωάννη Πρόδρομο και Βαπτιστή, εκ του οποίου έλαβε το όνομά της και η πόλη των Ιωαννίνων, που την είχε πρωτοκτίσει ο Ιουστινιανός!

Και εκεί, πάνω στα καταματωμένα θεμέλιά του ιστορικού Ναού μας,  ανεγέρθηκε άμεσα, το 1618, το τζαμί του Ασλάν Πασά, ως μνημείο νίκης και συντριβής του Ελληνισμού και της Ορθόδοξης Χριστιανοσύνης, ως μνημείο συντριβής του Μητροπολίτου Διονυσίου, ως μνημείο θριάμβου και βαρβαρότητας του Ασλάν Πασά!

Το χρέος των Ιωαννίνων

Σήμερα αυτό το τζαμί, μνημείο τελικά της πιο τρομακτικής τουρκικής θηριωδίας, μνημείο σκλαβιάς, βίας, σφαγών, βιασμών και τυραννίας, υπάρχει και λειτουργεί μάλιστα και σαν …Δημοτικό Μουσείο!

Αλλά αυτό είναι το χρέος των Ιωαννίνων; Να λειτουργούν σαν Δημοτικό Μουσείο, το Τζαμί των Σφαγέων του Διονυσίου και των άλλων παλικαριών; Διότι αυτό το τζαμί δεν χτίστηκε έτσι απλά. Αλλά χτίστηκε πάνω στα ολόφρεσκα ερείπια του ίδιου του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου, που γκρέμισαν χλευάζοντας οι Τούρκοι!

Το συγκεκριμένο αυτό τζαμί δεν θα έπρεπε να βρίσκεται εκεί! Κι αν όχι να γκρεμιστεί, όπως θα έπρεπε, τουλάχιστον να είχε μεταφερθεί με τις σύγχρονες μεθόδους κτιριακών μετακινήσεων επί σιδηρογραμμών!

Τότε θα έπρεπε εκεί, στα ιερά θεμέλια του Βυζαντινού Ναού, να εγερθεί εκ νέου ο λησμονημένος Ναός του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου, με ένα μεγάλο μνημείο του Διονυσίου και ιστορημένο στον εξωνάρθηκα του Ναού, όλης της Επαναστατικής πορείας του μεγάλου Εθνομάρτυρα Μητροπολίτου, ως μνημείο θυσίας, προσφοράς, τιμής και Ελευθερίας, ως τόπος ιερός ολοκλήρου του Γένους, 400 χρόνια μετά το φοβερό μαρτύριό του!

Ο Δάσκαλος Παύλος Βρέλλης

Τέλος, πρέπει να αναγνωρίσουμε όλοι, ότι την ιστορική και ιερή αυτή μορφή, ανέσυρε από τα συντρίμμια της Ιστορίας ο μεγάλος δάσκαλος και καλλιτέχνης των κέρινων ομοιωμάτων, ο νέος μεγάλος Δάσκαλος του Γένους, ο Παύλος Βρέλλης και έπλασε συγκινημένος τη μορφή και το πρόσωπό του, διδάσκοντας για άλλη μια φορά όλους μας, που σαν την αντικρίζουμε εκεί στο μοναδικό Κέρινο Μουσείο του, συγκλονιζόμαστε και νιώθουμε τόσο ένοχοι για τη μεγάλη ακούσια άγνοιά μας…


Οι σύγχρονοι του Διουνυσίου έπέκριναν αυτόν μέχρι τοιούτου σημείου, ώστε το Πατριαρχείο έκήρυξεν αυτόν έκπτωτον του θρόνου Λαρίσης. Εκ του λόγου τούτου αιτιολογείται πιθανώς ή έλλειψις πάσης μνείας του αγίου τούτου ανδρός, όστις ήδικήθη υπό της ιστορίας, εν τοις συναξαρισταίς. Παρά ταύτα ο μάρτυς ούτος δια την εν Χριστώ άθλησιν αυτού τιμάται ως άγιος εν Ηπείρω. Μνεία του αγίου τούτου ελλείπει εκ της τοπικής αγιολογίας Μητροπόλεως Ιωαννίνων και Λαρίσης, εν Ημερολογίω της Εκκλησίας της Ελλάδος. Ωσαύτως ουδεμία μνεία του αγίου γίνεται εν Μ. Εύχολογίω και τω Άγιολογίω Σωφρ. Εύστρατιάδου».

Πηγές :

http://noiazomai.net/dionysiosfilosofos.html

http://www.ioannis-kapodistrias.gr/2012/04/blog-post_02.html

http://www.paramythia-online.gr/paramythia/afieromata/653-400-.html

https://proskynitis.blogspot.gr/2011/09/400.html

 

προηγούμενο
επόμενο

Facebook Comments