«Τα μεσάνυχτα της Αναλήψεως οι ουρανοί ανοίγουν και οι ψυχές κλειδώνονται»

Σαράντα ημέρες πέρασαν από την Ανάσταση ώς την Ανάληψη του Χριστού. H Πέμπτη της Αναλήψεως είναι η ημέρα που ψάλλεται για τελευταία φορά το «Χριστός Ανέστη» στην Εκκλησία. Είναι ο κύκλος του Πάσχα που κλείνει.

Στην λαογραφία μας υπάρχουν τα ήθη και έθιμα της ημέρας:

Σε όποιο σπίτι έμειναν δάφνες, λουλούδια από το Πάσχα πρέπει να καούν.

Κι αν καιροφυλακτήσει τα μεσάνυχτα ο πιστός, θα δει τους ουρανούς που ανοίγουν για να περάσει ο Χριστός. «Οσοι είναι καθαροί, ξαγρυπνούν τη νύχτα, να δουν τον Χριστό που «αναλήφεται». Οι άξιοι βλέπουν ένα φως, που ανεβαίνει στον ουρανό…».

Σήμερα μαζί με τον Χριστό ανεβαίνουν και οι ψυχές, που από το Πάσχα  και για 40 ημέρες, όπως λέει η παράδοση, είναι ελεύθερες να κυκλοφορούν  και να επισκέπτονται την γη. Είναι πικραμένες γι’ αυτό, αλλά οι δικοί τους τις βοηθούν να βρουν ήσυχα και με ευχαρίστηση τον δρόμο τους. Πάνε στα νεκροταφεία και ανάβουν κεριά στους τάφους και στα χωριά συγκεντρώνονται οι γείτονες στα σπίτια των ανθρώπων που έχουν νεκρούς και κάθονται σιωπηλοί με τα κεριά στο χέρι, ανάβουν κεριά στα παράθυρα, φτιάχνουν κόλλυβα και πίτες και μοιράζουν φαγώσιμα, κάνουν φιλανθρωπίες, για τη συγχώρηση και ανάπαυση των νεκρών τους.

Αρχαία εικόνα τής Αναλήψεως του Χριστού, μέτούς δύο Αγγέλους να ενημερώνουν τούς Αγίους Αποστόλους ότι «έτσι όπως ανέβηκε ο Χριστός στούς Ουρανούς έτσι θα ξαναέλθει πάλιστήν Γή στήν Δευτέρα Του Παρουσία καί τήν ώρα τής Κρίσεως…»

Μια ακόμα παράδοση της γιορτής της Αναλήψεως είναι «η κάθοδος στη θάλασσα». H γιορτή της Αναλήψεως είναι η πρώτη μέρα του καλοκαιριού, που ο λαός της υπαίθρου επιτρέπει στον εαυτό του να κατέβει στη θάλασσα και να βουτήξει για κολύμπι στο νερό. Πριν από την ημέρα αυτήν, η θάλασσα μπορεί να του κάμει κακό. Και κατεβαίνει συνήθως το απόγευμα ή το μεσημέρι, μετά τη λειτουργία, και βουτά, έστω και μόνο τα πόδια του, στο νερό, αφού κάνει τον σταυρό του και μετρήσει, με τις φούχτες του, 40 κύματα, όσες είναι οι μέρες από το Πάσχα. Οι νοικοκυρές έχουν πάρει μαζί τους μπουκάλια, όπου μαζεύουν νερό της θάλασσας «από σαράντα κύματα» και το φέρνουν στο σπίτι, να ραντίσουν τον χώρο και να πουν: «Οπως ανελήφτηκε ο Χριστός, έτσι να ανεληφτή από το σπίτι μας κάθε κακό. N’ ανεληφτή η κακογλωσσιά, η αρρώστια και το κακό μάτι»! Θα φυλάξουν κιόλας νερό, να το έχουν όλο τον χειμώνα για γιατρικό, σε πρήξιμο ή δάγκωμα ή βάσκαμα ή αρρώστια. Αλλά και οι κολυμβητές που πρωτομπαίνουν στη θάλασσα πλένονται με το νερό της και λένε: «Αναλείβεται ο Χριστός, αναλείβομαι κι εγώ. Ο,τι κακό έχω απάνω μου να φύγει». H λέξη «ανάληψις» συγχέεται με την «ανάλειψη», κάτι που έχει σχέση με το αλείφομαι και την αλοιφή. Γι’ αυτό, στην Ηπειρο, με πηλό άλειβαν, για να φύγουν, το έκζεμα και τις λειχήνες.

Επίσης στα ρηχά της θάλασσας συνήθισαν  να βρίσκουν μια πέτρα, χορταριασμένη, γεμάτη φύκια κι’ άλλα θαλασσινά χορτάρια, την μαλλιαρή, την οποία την έπαιρναν σπίτι, ως φορέα ευτυχίας, και να την έβαζαν κάτω από το κρεβάτι,  για γούριH πέτρα αυτή με το ρίζωμα και τη βλάστησή της μέσα στη θάλασσα, συμβολίζει όλη τη δύναμη και την ουσία του θαλασσινού στοιχείου που, κατά τον Ευριπίδη, (Ιφιγένεια, η εν Ταύροις, 1193) «κλύζει πάντα τ’ ανθρώπων κακά!». Είναι δηλαδή η θάλασσα καθαρτική και ανανεωτική, ιδιαίτερα την ημέρα της Αναλήψεως, όταν με την παρουσία του Χριστού στους αιθέρες, ουρανός και θάλασσα έχουν αγιασθεί». Η παράδοση αυτή είναι φερμένη από τους πρόσφυγες. Στο Αϊβαλί (Κυδωνίες) της Μικράς Ασίας «άντρες και γυναίκες μπαίναν ώς τα γόνατα στη θάλασσα, παίρναν από 40 κύματα νερό σε ένα μπουκάλι. Σταυροκοπιόνταν και αγναντεύοντας τον ανοιχτό ορίζοντα κατευόδωναν τον Χριστό λέγοντας «Αντε, Χριστέλλη μου, στο καλό!» Κι έψαχναν στον πρόχειρο βυθό της θάλασσας, εκεί στα ρηχά, για μια πέτρα. 

Επίσης της Αναλήψεως μάζευαν το χαμομήλι του χρόνου, και έβγαζαν και άπλωναν στα μπαλκόνια ή τις αυλές όλα τα προικιά τους να αεριστούν.

Στη Λήμνο ονόμαζαν τη γιορτή της Αναλήψεως, «Γαλατοπέφτη». Το γάλα της ημέρας της Αναλήψεως δεν το έπηζαν, αλλά  το μοίραζαν σε φίλους και γνωστούς και όσο τους έμενε, το έκαναν ρυζόγαλο. Για το λόγο αυτό κι επειδή η γιορτή της Αναλήψεως ήταν πάντα ημέρα Πέμπτη και επειδή μοίραζαν το γάλα την ονόμαζαν «Γαλατοπέφτη».

Η λαϊκή παράδοση θέλει ξωκκλήσια της Ανάληψης να είναι χτισμένα σε βουνοκορφές, αφού και η Ανάληψη του Χριστού έγινε στο Όρος των Ελαιών. «Η Αγι-Ανάληψη είναι ψηλά χτισμένη, γιατί και ο Χριστός ψηλά από το βουνό αναλήφθηκε», μας έλεγαν οι παππούδες και οι γιαγιάδες στα παιδικά μας χρόνια. Μας έλεγαν ακόμα πως την ημέρα αυτή «γιορτάζουνε κι οι βουνοκορφές». Απόλυτα δικαιολογημένα, λοιπόν, οι τσοπάνηδες να έχουν την τιμητική τους και τα γαλακτοκομικά προϊόντα και το κρέας να κυριαρχούν στο τραπέζι τους. Ένας ακόμα λόγος που γιορτάζουν ξεχωριστά τη μέρα αυτή, είναι γιατί λίγο πριν ή λίγο μετά της Αναλήψεως αφήνουν τα χειμαδιά και ανεβαίνουν με τα κοπάδια στα βουνά να ξεκαλοκαιριάσουν.
Ένα ακόμα γνωστό έθιμο που τηρείται ακόμα και σήμερα στα Καλαβρυτοχώρια, είναι ο αερισμός των ρούχων. Οι νοικοκυρές βγάζουν στο νύχτωμα της παραμονής της γιορτής τα υπνόρουχα από τους γιούκους και τα απλώνουν να αεριστούν όλη τη νύχτα, για να μην τα φάει ο σκώρος. Δεν πρέπει, όμως, να τα δει ο ήλιος το πρωί, γι’ αυτό τα μαζεύουν πριν καλά-καλά ξημερώσει.

Όπως σε κάθε μεγάλη γιορτή, οι δουλειές στα χωράφια απαγορεύονταν αυστηρά τη μέρα αυτή. Το ίδιο ίσχυε και για τον αργαλειό, το πλέξιμο, το (γ)νέσιμο, τις διάφορες οικοδομικές εργασίες κλπ.

Ιδιαίτερη σημασία έδιναν στο θαλασσόνερο. Αν της Αναλήψεως υπήρχε δυνατότητα να βρεθεί κάποιος από τα χωριά μας στη θάλασσα και να πάρει νερό, ράντιζαν με αυτό τα σπίτια, για να είναι προστατευμένα από κάθε κακό. Ορισμένοι υποστήριζαν ότι το νερό αυτό πρέπει να είναι από σαράντα κύματα!

Ένας από τους γνωστότερους θρύλους στα χωριά μας, είναι και αυτός: Νοτιοδυτικά του χωριού Αγρίδι των Καλαβρύτων, που είναι το ξωκκλήσι της Ανάληψης στην κορυφή του λόφου, στην Παλιορούμελη, είναι θαμμένος ένας χρυσός αργαλειός, εκεί που σκάει ο ήλιος την πρώτη του Μάρτη. Πάντα, όμως, τη μέρα αυτή έχει συννεφιά και δεν μπορεί να εντοπιστεί το σημείο.

Άντε και του χρόνου και..

» Όπως αναλήφθηκε ο Χριστός, έτσι ν’ αναληφτεί από το σπίτι μας η κακογλωσσιά, η αρρώστια, το κακό μάτι και όλα τα κακά «.

Πηγές:

http://angelsroads.blogspot.gr/2017/05/blog-post_69.html

http://www.kathimerini.gr/698596/opinion/epikairothta/arxeio-monimes-sthles/shmera-h-pempth-ths-analhyews-e8ima-synh8eies-apo-thn-phgh-ths-laografias

http://www.kalavrytanews.com/2015/05/h-analhpsh-sth-urhskeytikh-latreia-kai-paradosh.html,Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος

http://patrablog.blogspot.gr/2016/06/40.html

προηγούμενο
επόμενο

Facebook Comments