302 κρούσματα-Λαμία: Μαθητές θετικοί-Από πότε εξαπλώνεται ο ιός-Πόσο φονικός είναι τώρα-Οι έξι ομάδες συμπτωμάτων-Τα τρία νέα συμπτώματα-Το φάρμακο που τα καταπολεμά-Γονείς απειλούν με χειροδικία και ζητούν τάξεις για παιδιά χωρίς μάσκα

Ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) ανακοίνωσε συνολικά 302 νέα κρούσματα της πανδημίας του κορωνοϊού στην Ελλάδα το τελευταίο 24ωρο.

Σήμερα ανακοινώνουμε 302 νέα κρούσματα του νέου ιού στη χώρα, εκ των οποίων 29 συνδέονται με γνωστές συρροές και 21 εντοπίστηκαν κατόπιν ελέγχων στις πύλες εισόδου της χώρας. Ο συνολικός αριθμός των κρουσμάτων είναι 13036, εκ των οποίων το 55.4% άνδρες.

2363 (18.1%) θεωρούνται σχετιζόμενα με ταξίδι από το εξωτερικό και 5649 (43.3%) είναι σχετιζόμενα με ήδη γνωστό κρούσμα.

53 συμπολίτες μας νοσηλεύονται διασωληνωμένοι. Η διάμεση ηλικία τους είναι 70 ετών. 10 (18.9%) είναι γυναίκες και οι υπόλοιποι άνδρες. To 86.8%, των διασωληνωμένων, έχει υποκείμενο νόσημα ή είναι ηλικιωμένοι 70 ετών και άνω. 170 ασθενείς έχουν εξέλθει από τις ΜΕΘ.

Τέλος, έχουμε 2 ακόμα καταγεγραμμένους θανάτους και 302 θανάτους συνολικά στη χώρα. 112 (37.1%) γυναίκες και οι υπόλοιποι άνδρες. Η διάμεση ηλικία των θανόντων συμπολιτών μας ήταν τα 78 έτη και το 96.4% είχε κάποιο υποκείμενο νόσημα ή/και ηλικία 70 ετών και άνω.

Είναι λιγότερο φονικός ο νέος κορωνοϊός;

Επιστήμονες υποστηρίζουν ότι στη νέα φάση έξαρσης της πανδημίας που βρίσκεται σε εξέλιξη ο ιός μεταδίδεται περισσότερο αλλά σκοτώνει λιγότερο και παραθέτουν τους πιθανούς λόγους. Ισχύει αυτό το σενάριο; Τι αναφέρουν έλληνες ειδικοί

Ο νέος κορωνοϊός δίνει και πάλι δυναμικό «παρών» τις τελευταίες εβδομάδες στην Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της χώρας μας, με τα κρούσματα – ελέω και της θερινής ραστώνης που… παραοδήγησε σε χαλάρωση των μέτρων προστασίας, σύμφωνα με τους ειδικούς – να εκτοξεύονται σε πολλές χώρες. Μήπως όμως αυτή η καινούργια ανησυχητική εικόνα που βιώνουμε εδώ και μήνες έχει μια νέα πτυχή που γεννά για πρώτη φορά αισιοδοξία; Αυτό υποστηρίζουν κάποιοι ειδήμονες στο εξωτερικό αναφέροντας ότι τα καινούργια στοιχεία της δεύτερης φάσης έξαρσης της πανδημίας μαρτυρούν πως ο ιός πιθανώς έχει γίνει λιγότερο φονικός. Είναι όμως έτσι τα πράγματα και ποια είναι η άποψη επί του θέματος των ελλήνων ειδικών;

Επιστήμονες στη Βρετανία σημειώνουν ότι στη χώρα η αναλογία θανάτων επί του αριθμού των κρουσμάτων του νέου κορωνοϊού στις αρχές Αυγούστου ήταν πολύ χαμηλότερη σε σύγκριση με τα τέλη Ιουνίου. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τον Τζέισον Οουκ από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και τους συνεργάτες του, μέσα στο συγκεκριμένο διάστημα η αναλογία θανάτων επί του συνόλου των μολυσμένων ατόμων (Ιnfection Fatality Ratio – IFR) έπεσε κατά 55% έως και 80%, ανάλογα με τη βάση δεδομένων που χρησιμοποιούνταν κάθε φορά για ανάλυση.

«Διαφορετική νόσος»

«Δεν φαίνεται αυτή τη στιγμή ότι έχουμε να αντιμετωπίσουμε την ίδια νόσο ή μια νόσο εξίσου φονική με όσο ήταν πριν από κάποιους μήνες, όταν βλέπαμε τεράστιους αριθμούς ανθρώπων να πεθαίνουν» σημείωσε ο δρ Οουκ, σύμφωνα με το «New Scientist», και προσέθεσε ότι αυτή η μείωση δεν αφορά μόνο τη Βρετανία αλλά και άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Πράγματι, στοιχεία τόσο από τη Γαλλία όσο και από την Ιταλία και την Ισπανία δείχνουν μεγάλους αριθμούς κρουσμάτων – πολλές φορές ακόμα και «ρεκόρ» κρουσμάτων – τις τελευταίες ημέρες σε σύγκριση με τον περασμένο Απρίλιο και Μάιο. Ωστόσο ο αριθμός των θανάτων δεν είναι εξίσου δραματικός, τουλάχιστον αυτή τη στιγμή. Ο γάλλος επιδημιολόγος Λορέν Τουμπιάνα ανέφερε στο γαλλικό τηλεοπτικό δίκτυο ΒFM-TV ότι το νέο αυτό κύμα του SARS-CoV-2 είναι άκρως… παράξενο. «Ο ιός κυκλοφορεί, ωστόσο βλέπουμε μια επιδημία χωρίς ασθενείς». Ο ειδικός προσέθεσε πως παρότι στη Γαλλία ο αριθμός των κρουσμάτων εκτοξεύεται ξανά δεν παρατηρείται σημαντική επιβάρυνση στα νοσοκομεία.

Πολύ καλό για να είναι αληθινό;

Είναι όμως όλα αυτά πολύ καλά για να είναι αληθινά; Εκφράζονται πράγματι από άλλους επιστήμονες αρκετές επιφυλάξεις σε ό,τι αφορά το αισιόδοξο σενάριο του λιγότερο πλέον φονικού ιού. Σύμφωνα με δηλώσεις του Γκράχαμ Κουκ, καθηγητή Μεταδιδόμενων Νοσημάτων στο Ιmperial College του Λονδίνου, όταν τα κρούσματα ανεβαίνουν υπάρχει ένα χρονικό παράθυρο ορισμένων εβδομάδων προτού εμφανιστεί αύξηση και των θανάτων. Καθώς λοιπόν είναι πιθανό να δούμε και τη θνητότητα να αυξάνεται το επόμενο διάστημα, είναι πολύ σημαντικό να μην αποκτήσει ο πληθυσμός ένα εσφαλμένο αίσθημα ασφάλειας. «Υπάρχει πάντα σημαντική καθυστέρηση μεταξύ της αύξησης των κρουσμάτων και της αύξησης των θανάτων, η οποία μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες. Είναι επίσης πιθανό αν η μετάδοση αφορά αρχικώς κυρίως νεαρά άτομα να υπάρξει ακόμα μεγαλύτερη καθυστέρηση προτού τα άτομα αυτά μεταδώσουν τον ιό σε ευάλωτες ομάδες και δούμε τελικώς αύξηση στη θνητότητα» ανέφερε ο δρ Κουκ, σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων και το Βloomberg.

Τι λένε οι έλληνες επιστήμονες

Ποια είναι όμως η άποψη των ελλήνων ειδικών σχετικά με την υπόθεση του πιο «αθώου» πλέον νέου κορωνοϊού; Οπως σημείωσε μιλώντας στο ΒΗΜΑScience η καθηγήτρια Υγιεινής και Επιδημιολογίας, διευθύντρια του Εργαστηρίου Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) και μέλος της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων του υπουργείου Υγείας για τον νέο κορωνοϊό κυρία Παγώνα Λάγιου, δεν μπορούμε αυτή τη στιγμή να εξαγάγουμε ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με το αν ο νέος κορωνοϊός έχει γίνει λιγότερο φονικός. Η κυρία Λάγιου εξήγησε πως «είναι σαφές ότι πλέον διεξάγονται πολύ περισσότερα διαγνωστικά τεστ σε σύγκριση με το πρώτο κύμα της πανδημίας του SARS-CoV-2, άρα γίνεται καλύτερη καταγραφή κρουσμάτων, συμπεριλαμβανομένων και ασυμπτωματικών ατόμων, η οποία αλλάζει τις ισορροπίες σε ό,τι αφορά την αναλογία με τους θανάτους. Είναι επίσης σαφές ότι στη φάση της επιδημίας που βιώνουμε τώρα τα κρούσματα αφορούν κατά κύριο λόγο νέους ανθρώπους, στους οποίους η έκβαση της λοίμωξης είναι κατά κανόνα καλύτερη. Οι ηλικιωμένοι διδάχθηκαν από το πρώτο πανδημικό κύμα και προφυλάχθηκαν, με αποτέλεσμα να μην αντιμετωπίζουμε τόσο πολλά κρούσματα πλέον σε ευπαθείς ομάδες. Τα ποιοτικά χαρακτηριστικά λοιπόν είναι πολύ διαφορετικά σε σχέση με το πρώτο κύμα της πανδημίας και μόνο ο χρόνος θα δείξει αν έχουμε πλέον να αντιμετωπίσουμε έναν λιγότερο δριμύ σε ό,τι αφορά τη λοιμοτοξικότητα ιό».

Μετακύλιση σε μικρότερες ηλικίες

Για μια θετικότερη εικόνα το τελευταίο διάστημα, με πιο ήπια θνητότητα και κλινική έκβαση σε ό,τι αφορά τον νέο κορωνοϊό, έκανε λόγο ο αναπληρωτής καθηγητής Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής στο Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ και μέλος της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων του υπουργείου Υγείας για τον νέο κορωνοϊό κ. Δημήτριος Παρασκευής«Ωστόσο αυτό δεν συμβαίνει επειδή ο ιός είναι λιγότερο φονικός. Συμβαίνει επειδή, όπως δείχνουν τα δεδομένα στη χώρα μας και στην υπόλοιπη Ευρώπη, έχει γίνει μετακύλιση των κρουσμάτων προς μικρότερες ηλικίες». Η πιο θετική όμως εικόνα μπορεί να είναι παροδική, τόνισε ο καθηγητής – «δεν σημαίνει ότι θα συνεχιστεί εσαεί» – και πρόσθεσε ότι πιθανώς τα νεαρά άτομα, επιστρέφοντας τώρα από τις διακοπές τους, αν δεν τηρήσουν μέτρα προστασίας και κοινωνικής αποστασιοποίησης, να θέσουν ευάλωτες ομάδες όπως οι ηλικιωμένοι σε κίνδυνο, με αποτέλεσμα να δούμε και πάλι αύξηση κρουσμάτων σε ευπαθείς ομάδες και τελικώς αύξηση της θνητότητας το ερχόμενο διάστημα.

Ενδονοσοκομειακή αισιοδοξία!

Η αισιόδοξη – έστω και πρόσκαιρη – εικόνα της μειωμένης θνητότητας σε αυτή τη φάση έξαρσης της επιδημίας στην Ελλάδα φαίνεται να σκιαγραφείται και στο… νοσοκομειακό μέτωπο του κορωνοϊού. Οπως σημείωσε μιλώντας στο «Βήμα» η επίκουρη καθηγήτρια Πνευμολογίας στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ και στην Α’ Κλινική Εντατικής Θεραπείας του νοσοκομείου «Ευαγγελισμός» κυρία Παρασκευή Κατσαούνου, «παρατηρούμε πράγματι, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, μειωμένη θνητότητα. Σε αυτό θεωρώ ότι συμβάλλουν διαφορετικοί παράγοντες. Κατ’ αρχάς ο πληθυσμός που προσβάλλεται από τον ιό είναι νεότερος. Κατά δεύτερον και ο ίδιος ο πληθυσμός είναι πιο ευαισθητοποιημένος και πλέον με το παραμικρό σύμπτωμα που μπορεί να παραπέμπει στον νέο κορωνοϊό προστρέχει για διάγνωση, με αποτέλεσμα η διάγνωση να γίνεται πλέον πιο έγκαιρα και αν χρειάζεται να γίνεται και πιο έγκαιρη παρέμβαση. Κατά τρίτον και η γνώση η δική μας, των γιατρών, σε ό,τι αφορά τη θεραπευτική αντιμετώπιση είναι πλέον πολύ μεγαλύτερη τόσους μήνες μετά την πρώτη «συνάντηση» με τον ιό. Για παράδειγμα, στην πρώτη φάση δεν γνωρίζαμε πολλά για τις πιθανές θρομβώσεις με τις οποίες συνδέεται η λοίμωξη με τον νέο κορωνοϊό, με αποτέλεσμα ακόμα και σχετικώς νέα άτομα να παρουσιάζουν πνευμονική εμβολή. Τώρα πια γνωρίζουμε καλά ότι πρέπει να χορηγείται αντιπηκτική αγωγή στους νοσηλευόμενους ασθενείς – και μόνο αυτό κάνει μεγάλη διαφορά. Κατά τέταρτον οι ευπαθείς ομάδες είναι «εκπαιδευμένες» από το προηγούμενο κύμα της πανδημίας και έχουν μάθει να προστατεύονται». Κατά την κυρία Κατσαούνου και ο… καλός μας ο καιρός όλο αυτό το διάστημα έχει παίξει τον ρόλο του. «Εμείς οι πνευμονολόγοι γνωρίζουμε ότι γενικώς ο καλοκαιρινός καιρός δεν ευνοεί τις αναπνευστικές λοιμώξεις, το καλοκαίρι το αναπνευστικό σύστημα είναι πιο δυνατό. Υπό αυτό το πρίσμα, τον χειμώνα αναμένουμε δυσχερέστερη εικόνα».

Μόνο ένας θάνατος σε τρεις μήνες

Με βάση στοιχεία που αφορούν τον «Ευαγγελισμό», αυτή τη στιγμή σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας νοσηλεύονται 9 άτομα με COVID-19, ενώ σε κλίνες του Πνευμονολογικού Τμήματος της Α’ Κλινικής Εντατικής Θεραπείας νοσηλεύονται 10 άτομα. Η κυρία Κατσαούνου υπογράμμισε ότι είναι χαρακτηριστικό πως «τους τελευταίους τρεις μήνες κατεγράφη μόνο ένας θάνατος στο Πνευμονολογικό Τμήμα της Α’ Κλινικής Εντατικής Θεραπείας, ο οποίος αφορούσε πολύ ηλικιωμένο άτομο, συγκεκριμένα μια 97χρονη γυναίκα, παρότι ο «Ευαγγελισμός» ήταν νοσοκομείο που συνέχιζε να νοσηλεύει ασθενείς με COVID-19 όλο το καλοκαίρι».

Συνηθίζουμε να λέμε ότι ουδέν μονιμότερον του προσωρινού – και μακάρι στη συγκεκριμένη περίπτωση η διαφαινόμενη μείωση στη δριμύτητα του ιού να είναι μόνιμη. Δεν πρέπει να ξεχνούμε όμως ότι όλους αυτούς τους μήνες ο SARS-CoV-2 μάς αποδεικνύει μέρα με τη μέρα ότι δεν του αρέσει η… μονιμότητα.

Νεαρότερα κρούσματα, πολλοι έλεγχοι, καλύτερη αντιμετώπιση

Για ποιους λόγους η εικόνα σε ό,τι αφορά τη θνητότητα εξαιτίας του νέου κορωνοϊού δείχνει να είναι λιγότερο γκρίζα; Το τελευταίο διάστημα έχουν αναφερθεί αρκετοί. Ιδού οι κυριότεροι από αυτούς:

l Τα κρούσματα αφορούν πλέον νεότερες ηλικίες. Στις αρχές της πανδημίας ο νέος κορωνοϊός χτυπούσε κυρίως τα ηλικιωμένα άτομα. Το μοτίβο αυτό το τελευταίο διάστημα φαίνεται να έχει αλλάξει, με τον μέσο όρο ηλικίας των κρουσμάτων να πέφτει σημαντικά. Σημειώνεται ότι και στη χώρα μας, με βάση τα στοιχεία του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), ο μέσος όρος ηλικίας των κρουσμάτων έχει πέσει πλέον κάτω από τα 40 έτη. Κατά τους ειδικούς αυτό συμβαίνει επειδή τα ηλικιωμένα άτομα διδάχθηκαν στο πρώτο κύμα της πανδημίας να προστατεύονται και συνεχίζουν να τηρούν τα μέτρα προστασίας ενώ τα νεότερα άτομα – καθώς γνωρίζουν μεταξύ άλλων ότι τα δεδομένα δείχνουν πως στην πλειονότητά τους δεν νοσούν βαριά – ακολουθούν μια πιο «χαλαρή» στάση. Πάντως, σύμφωνα με δηλώσεις του δρος Οουκ στο «New Scientist», η ηλικία από μόνη της δεν μπορεί να δώσει την πλήρη εξήγηση σχετικά με την ηπιότερη εικόνα που δείχνει η έξαρση της πανδημίας αυτή τη στιγμή. Οπως είπε, αρκετά μεγαλύτερα σε ηλικία άτομα συνεχίζουν να διαγιγνώσκονται με τον ιό, αλλά περισσότερα επιβιώνουν σε σύγκριση με την άνοιξη.

l Γίνεται πολύ μαζικότερος διαγνωστικός έλεγχος σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Και στη χώρα μας, σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Υγείας, στην αρχή της επιδημίας τον Φεβρουάριο διεξάγονταν 800 τεστ ημερησίως ενώ σήμερα ξεπερνούν τα 12.000 την ημέρα. Ειδήμονες αναφέρουν ότι στην αρχή της πανδημίας διαγνωστικοί έλεγχοι διεξάγονταν κυρίως σε άτομα που ασθενούσαν ήδη βαριά και είχαν μεγαλύτερες πιθανότητες θανάτου ενώ σήμερα η διεύρυνση των τεστ οδηγεί στον εντοπισμό πολύ περισσότερων κρουσμάτων ακόμα και με ήπια ή και καθόλου συμπτώματα. Αυτό βέβαια μπορεί και να μεταφράζεται στο ότι ο ιός φαίνεται πλέον λιγότερο θανατηφόρος ενώ παραμένει το ίδιο φονικός. Και αυτό διότι ο μεγαλύτερος αριθμός διαγνωσμένων περιπτώσεων εξαιτίας της διενέργειας περισσότερων ελέγχων οδηγεί σε χαμηλότερο συνολικό ποσοστό θνητότητας.

Yπάρχει πλέον καλύτερη θεραπευτική αντιμετώπιση. Οι γιατροί γνωρίζουν πιο καλά και πιο έγκαιρα ποια άτομα πρέπει να νοσηλευθούν σε σχέση με την αρχή της πανδημίας. Γνωρίζουν επίσης πώς να αντιμετωπίζουν καλύτερα τα νοσηλευόμενα άτομα, καθώς η «φαρέτρα» τους εμπλουτίζεται: τελευταίο χαρακτηριστικό παράδειγμα η δεξαμεθαζόνη που έχει πλέον αποδειχθεί ότι μειώνει σημαντικά τα ποσοστά θνητότητας σε βαριές περιπτώσεις COVID-19.

Τα μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης υψώνουν «τείχος» στον ιό. Σύμφωνα με τους ειδικούς, όσο μεγαλύτερη ποσότητα του ιού εισέρχεται στον οργανισμό τόσο περισσότερο αυξάνονται οι πιθανότητες σοβαρής νόσησης. Τα μέτρα που ο πληθυσμός, ή τουλάχιστον σημαντικό μέρος του, έμαθε πλέον να ακολουθεί – μάσκες, συχνό πλύσιμο των χεριών, τήρηση αποστάσεων – πιθανότατα οδηγούν και σε ηπιότερες λοιμώξεις. 

Οι απόψεις για την επιθετικότητα του στελέχους

Υπάρχουν επιστημονικές φωνές που υποστηρίζουν ότι το στέλεχος του ιού που επικρατεί αυτή τη στιγμή στην Ευρώπη αλλά και στη Βόρεια Αμερική καθώς και σε τμήματα της Ασίας είναι ηπιότερο από εκείνο που έκανε επέλαση την άνοιξη. Πρόκειται για το στέλεχος D614G, το οποίο, σύμφωνα με κάποιους ειδικούς, είναι πιο μεταδοτικό αλλά λιγότερο φονικό. Οπως χαρακτηριστικά ανέφερε στο πρακτορείο Reuters ο Πολ Ταμπάια από το Εθνικό Πανεπιστήμιο της Σιγκαπούρης, ο οποίος είναι και εκλεγμένος πρόεδρος της Διεθνούς Εταιρείας Μεταδοτικών Νοσημάτων, η εμφάνιση του στελέχους D614G συνέπεσε με μείωση των ποσοστών θνητότητας σε κάποιες χώρες, γεγονός που συνηγορεί στο ότι πιθανώς το στέλεχος αυτό μολύνει περισσότερο αλλά σκοτώνει λιγότερο. «Οι περισσότεροι ιοί τείνουν να γίνονται λιγότερο επιθετικοί καθώς μεταλλάσσονται. Και αυτό διότι τους “συμφέρει” να μολύνουν περισσότερα άτομα αλλά να μην τα σκοτώνουν, καθώς εξαρτώνται από τον ξενιστή τους για τροφή και στέγη».

Ωστόσο ερευνητικά στοιχεία δεν επιβεβαιώνουν αυτή την υπόθεση. Πρόσφατη μελέτη που διεξήχθη από τον Ερικ Βολτζ του Imperial College του Λονδίνου και τους συνεργάτες του βασίστηκε σε ανάλυση του γονιδιώματος του ιού από δείγματα τα οποία ελήφθησαν από 19.000 ασθενείς στη Βρετανία. Οι ερευνητές έλαβαν υπόψη τους αν τα άτομα αυτά απεβίωσαν τελικώς εξαιτίας της COVID-19. Οπως ανέφερε ο δρ Βολτζ, «δεν παρατηρήσαμε μειωμένο κίνδυνο θανάτου από το στέλεχος D614G».

«Ενδείξεις αλλά όχι αποδείξεις»

Εχουν αναφερθεί ενδείξεις, αλλά δεν έχουμε απτές αποδείξεις για αλλαγή στη λοιμοτοξικότητα του ιού, είπε στο «Βήμα» η καθηγήτρια Υγιεινής και Επιδημιολογίας Παγώνα Λάγιου. «Το σίγουρο είναι ότι μιλούμε για έναν ιό ο οποίος, όπως συμβαίνει με τους μικροοργανισμούς, επιθυμεί να επιβιώσει και για τον λόγο αυτόν θα τον “εξυπηρετούσε” να μεταδίδεται εύκολα, αλλά και να μη σκοτώνει τον ξενιστή που τον φιλοξενεί, καθώς αυτό θα σήμαινε και το δικό του τέλος. Είναι χαρακτηριστικό ότι η επιδημία του MERS, η οποία προκλήθηκε από άλλον συγγενή κορωνοϊό, δεν επεκτάθηκε και “έσβησε” σύντομα, καθώς ο ιός ήταν εξαιρετικά λοιμοτοξικός και εξολόθρευε τους ξενιστές του. Πάντως δεν υπάρχουν αυτή τη στιγμή απτά στοιχεία που να συνηγορούν στο ότι το στέλεχος του νέου κορωνοϊού που κυκλοφορεί στην Ευρώπη προκαλεί περισσότερες μολύνσεις και λιγότερους θανάτους».

Στις ίδιες γραμμές κινήθηκε και η άποψη του αναπληρωτή καθηγητή στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ Δημητρίου Παρασκευή, ο οποίος υπογράμμισε πως αυτή τη στιγμή δεν έχουμε ισχυρή τεκμηρίωση σχετικά με το ότι το στέλεχος του ιού που επικρατεί τώρα στην Ευρώπη είναι λιγότερο επιθετικό.

Ποια είναι τα τρία νέα συμπτώματα

Τρία νέα συμπτώματα της νόσου Covid- 19 ανακοίνωσε το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών των ΗΠΑ (CDC) την ώρα που στη χώρα του Ντόναλντ Τραμπ τα κρούσματα αγγίζουν τα 3,5 εκατομμύρια.

Βάζοντας στο μικροσκόπιο τα συμπτώματα που ο ασθενής καλείται να αντιμετωπίσει, αν προβληθεί από τον ιό, το Κέντρο (CDC) ανέφερε σε νέα έκθεση ότι στη λίστα των συμπτωμάτων έχουν προστεθεί άλλα τρία: Ναυτία, διάρροια και ρινική καταρροή.

Αυτά συμπληρώνουν μια μεγάλη λίστα, συμπεριλαμβανομένων απώλεια γεύσης ή όσφρησης, πυρετός πονόλαιμος, μυαλγίες και δύσπνοια.

Οι επιπλοκές που προστέθηκαν πρόσφατα δεν είναι ακριβώς «νέες» καθώς πολλοί τις έχουν επισημάνει ως συμπτώματα από την αρχή της πανδημίας. Αλλά κάθε άτομο βιώνει τον ιό κάπως διαφορετικά.

Ποια είναι τα μέχρι στιγμής αποδεδειγμένα συμπτώματα

Επειδή η λίστα, ίσως ανανεωθεί και στο μέλλον, τα μέχρι στιγμής αποδεδειγμένα συμπτώματα του κορωνοϊού είναι τα εξής:

1.Πυρετός, ο οποίος στη διάρκεια της ανάρρωσης ανεβοκατεβαίνει. Αν είναι σταθερά υψηλός, απαιτείται άμεση νοσηλεία του ασθενούς

2.Μυικοί πόνοι και αδιαθεσία, από τα πιο κοινά συμπτώματα του νέου κορωνοϊού, βήχας και δύσπνοια.

Η διάρροια, η ναυτία ή άλλα πεπτικά προβλήματα είχαν επισημανθεί από τους ειδικούς ως επιπλοκές της νόσου από την αρχή της πανδημίας, ωστόσο, διαπιστώθηκαν σε περισσότερα κρούσματα από το τέλος Φεβρουαρίου.

Μελέτη που δημοσιεύτηκε τον Μάρτιο στην επιθεώρηση «American Journal of Gastroenterology» διαπίστωσε ότι οι ασθενείς με COVID-19 αντιμετώπισαν πεπτικά προβλήματα όπως απώλεια όρεξης, διάρροια, έμετο και κοιλιακό άλγος.

Τα συμπτώματα αυτά εμφανίζονται μετά την λοίμωξη από τον ιό, όπως επισημαίνουν οι συντάκτες της μελέτης.

Εκδηλώνεται με έξι ομάδες συμπτωμάτων – Ποια είναι η σοβαρότερη

Μια νέα έρευνα Βρετανών επιστημόνων εξετάζει τον ενδεχόμενο η νόσος COVID-19 να εκδηλώνεται με έξι διαφορετικές ομάδες συμπτωμάτων, η καθεμία εκ των οποίων διαφέρει σε σοβαρότητα και στην ανάγκη αναπνευστικής υποστήριξης κατά τη διάρκεια της νοσηλείας

Όπως αναφέρεται στο medRxiv (online αρχείο ερευνών που ακόμη δεν έχουν δημοσιευθεί σε επιστημονικό περιοδικό), ο βήχας, ο πυρετός και η απώλεια όσφρησης είναι τα συνήθη συμπτώματα της COVID-19, ωστόσο ανάμεσα στην ποικιλία των συμπτωμάτων βρίσκονται ο πονοκέφαλος, οι μυαλγίες, η κούραση, η διάρροια, η σύγχυση, η απώλεια όρεξης, η δυσκολία στην αναπνοή και πολλά άλλα.

Για να προσδιορίσουν, λοιπόν, την έκταση των συμπτωμάτων, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα 1.600 ανθρώπων που ανέφεραν τα συμπτώματά τους σε μια διαδικτυακή εφαρμογή.

Παρακάτω ακολουθούν οι έξι ομάδες συμπτωμάτων κατά σειρά, από τη λιγότερο στην περισσότερο σοβαρή:

1. Πονοκέφαλος, απώλεια όσφρησης, μυαλγίες, βήχας, πονόλαιμος, πόνος στο στήθος, χωρίς πυρετό.

2. Πονοκέφαλος, απώλεια όσφρησης, βήχας, πονόλαιμος, βραχνάδα, πυρετός, απώλεια όρεξης.

3. Πονοκέφαλος, απώλεια όσφρησης, απώλεια όρεξης, διάρροια, πονόλαιμος, πόνος στο στήθος, χωρίς βήχα.

4. Πονοκέφαλος, απώλεια όσφρησης, βήχας, πυρετός, βραχνάδα, πόνος στο στήθος, κούραση.

5. Πονοκέφαλος, απώλεια όσφρησης, απώλεια όρεξης, βήχας, πυρετός, βραχνάδα, πόνος στο στήθος, κούραση, σύγχυση, μυαλγίες.

6. Πονοκέφαλος, απώλεια όσφρησης, απώλεια όρεξης, βήχας, πυρετός, βραχνάδα, πονόλαιμος, πόνος στο στήθος, κούραση, σύγχυση, μυαλγίες, δυσκολία στην αναπνοή, διάρροια, κοιλιακό άλγος.

Οι τελευταίοι τρεις τύποι συμπτωμάτων συνδέονται με την πιο σοβαρή μορφή της νόσου, ενώ τα ποσοστά των ασθενών με σοβαρά συμπτώματα που χρειάζονται αναπνευστική υποστήριξη ποικίλλουν από 9% έως και 20%. Τα αντίστοιχα ποσοστά για τους ασθενείς με πιο ήπια συμπτώματα κυμαίνονται στο 2-3%.

Επίσης, σχεδόν οι μισοί από τους ασθενείς με τα πιο σοβαρά συμπτώματα κατέληξαν στο νοσοκομείο, σε σύγκριση με το 16% αυτών με τα λιγότερο σοβαρά συμπτώματα.

Χρησιμοποιώντας διάφορα συμπτώματα, το σωματικό βάρος και άλλους παράγοντες, οι επιστήμονες ανέπτυξαν ένα μοντέλο που προβλέπει ποιοι ασθενείς θα χρειαστούν νοσηλεία και αναπνευστική υποστήριξη.

«Τα ευρήματα αυτά έχουν σοβαρές συνέπειες για τη φροντίδα και την παρακολούθηση ανθρώπων που είναι πιο ευάλωτοι στη σοβαρή μορφή της νόσου COVID-19. Αν μπορούμε να προβλέψουμε στην πέμπτη μέρα ποιοι είναι αυτοί οι άνθρωποι, έχουμε το χρόνο για στήριξη και πρώιμες παρεμβάσεις όπως ο έλεγχος των επιπέδων οξυγόνου και σακχάρου στο αίμα, και να διασφαλίσουμε ότι ενυδατώνονται σωστά. Η απλή φροντίδα θα μπορεί να δίνεται στο σπίτι, αποτρέποντας τη νοσηλεία στο νοσοκομείο και σώζοντας ζωές», σχολιάζει σχετικά η ερευνήτρια Δρ. Claire Steves από το Βασιλικό Κολέγιο του Λονδίνου.

Το ευρέως διαδεδομένο φάρμακο που καταπολεμά τα συμπτώματα

Είναι δυνατό ένα φάρμακο για τη δυσπεψία να είναι υποσχόμενο για την αντιμετώπιση των ασθενών με Covid-19; Μια μικρή ομολογουμένως έρευνα δίνει μεγάλες ελπίδες

Ένα ευρύτατα χρησιμοποιούμενο φάρμακο για την καταπολέμηση της δυσπεψίας ενδεχομένως να ανακουφίζει τα συμπτώματα της Covid-19 σε περιπτώσεις ήπιας νόσου σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε στο Gut των British Medical Journals.

Πρόκειται για ένα χαμηλού κόστους αντιόξινο φάρμακο ευρέως διαθέσιμου που χρησιμοποιείται για την καταπολέμηση της δυσπεψίας και σύμφωνα με τα ευρήματα  μικρής έρευνας θα μπορούσε να χορηγηθεί σε ασθενείς με ήπια συμπτώματα Covid-19  που δεν έχουν ανάγκη νοσηλείας.

Οι επιδράσεις της ουσίας έγιναν αισθητές 24 έως 48 ώρες μετά την λήψη της φαμοτιδίνης και μια  κλινική  μελέτη χρειάζεται ώστε να διαπιστωθεί εάν η φαμοτιδίνη μπορεί να αποτελέσει αποτελεσματική θεραπεία της Covid-19 σύμφωνα με τους ερευνητές.

Η φαμοτιδίνη (famotidine) είναι ένας H2αναταγωνιστής και δρα δεσμεύοντας τους H2υποδοχείς της ισταμίνης στη μεμβράνη των τοιχωματικών κυττάρων του στομάχου, αναστέλλοντας έτσι την έκκριση οξέος. Λαμβάνεται σε δόσεις 20-60mg έως και τέσσερις φορές ημερησίως για την αντιμετώπιση της καούρας και της δυσπεψίας.

Οι ερευνητές αναφέρουν την περίπτωση δέκα ατόμων (έξι άνδρες και τέσσερις γυναίκες) που νόσησαν από την Covid-19 και οι οποίοι έτυχε να λαμβάνουν φαμοτιδίνη κατά τη διάρκεια της ασθένειάς τους.

Η βαρύτητα πέντε συμπτωμάτων – βήχα, δύσπνοια, κούραση, πονοκέφαλος, απώλεια γεύσης και οσμής όπως και η γενικότερη αδιαθεσία – εκτιμήθηκε σε μια κλίμακα τεσσάρων βαθμίδων που συνήθως εφαρμόζεται στην εκτίμηση της βαρύτητας των συμπτωμάτων των καρκινοπαθών  (ECOG PS).

Επτά από τους ασθενείς ήταν θετικοί για COVID-19, δύο είχαν αντισώματα κατά του ιού και ένας ασθενής δεν υποβλήθηκε σε εξετάσεις, αλλά διαγνώστηκε με τη λοίμωξη κατά την κλινική εξέταση από γιατρό.

Οι ηλικίες τους κυμαίνονταν από 23 έως 71 ετών και προέρχονται από διάφορες εθνικότητες, ενώ είχαν και γνωστούς παράγοντες κινδύνου για τη νόσο  συμπεριλαμβανομένης της υπέρτασης και της παχυσαρκίας.

Όλοι άρχισαν να παίρνουν φαμοτιδίνη όταν είχαν έντονη αδιαθεσία λόγω COVID-19, με τα συμπτώματα της νόσου να έχουν ήδη εκδηλωθεί από 2 έως 26 ημέρες σε εκείνη τη χρονική στιγμή.

Η πιο συχνά χρησιμοποιούμενη δόση ήταν 80 mg λαμβανόμενη τρεις φορές την ημέρα, με τη μέση περίοδο θεραπείας να διαρκεί 11 ημέρες, με διακύμανση από 5 έως 21 ημέρες.

Όλοι οι ασθενείς ανέφεραν ότι τα συμπτώματα βελτιώθηκαν γρήγορα εντός 24-48 ωρών από την έναρξη λήψης φαμοτιδίνης και είχαν υποχωρήσει σχεδόν πλήρως μετά από 14 μέρες.

Ανάμεσα στα συμπτώματα που σημείωσαν βελτίωση, τα αναπνευστικά (βήχας, δύσπνοια) σημείωσαν ταχύτερη βελτίωση συγκριτικά με τα συστημικά όπως η κόπωση.

Ανεπιθύμητες ενέργειες παρουσιάστηκαν σε τρεις ασθενείς αλλά ήταν ήπιες, γνωστές – εκτός από την παροδική αμνησία – και σχετιζόμενες με το φάρμακο.

Αν και τα ευρήματα των ερευνητών είναι ενθαρρυντικά, οι ίδιοι δεν αποκλείουν το φαινόμενο placebo ως μέρος της εξήγησης, ενώ ο μικρός αριθμός των ασθενών αποτελεί μειονέκτημα της μελέτης.

Τονίζουν μάλιστα ότι τα περιστατικά που αναφέρουν υποδεικνύουν, αλλά δεν τεκμηριώνουν τα οφέλη της φαμοτιδίνης για την αντιμετώπιση ασθενών με Covid-19. Επιπρόσθετα δεν αποσαφηνίζεται ο τρόπος δράσης της φαμοτιδίνης – αποδυναμώνει τον ιό με κάποιο τρόπο ή αλλάζει την απόκριση του ανοσοποιητικού συστήματος;

Επομένως όπως δηλώνουν εμφατικά οι ερευνητές καθίσταται αναγκαία η διεξαγωγή καλά σχεδιασμένων ενημερωτικών μελετών για να εκτιμηθεί η δράση των υποψήφιων φαρμάκων κατά της Covid-19. Προσθέτουν μάλιστα ότι ήδη διεξάγεται κλινική μελέτη που εξετάζει τον συνδυασμό φαμοτιδίνης και υδροξυχλωροκίνης σε ασθενείς που νοσηλεύονται με Covid-19.

Έτσι επιτίθεται στα εγκεφαλικά κύτταρα

Ο κοροναϊός επιτίθεται κυρίως στους πνεύμονες, αλλά και στα νεφρά, το ήπαρ και τα αιμοφόρα αγγεία. Ωστόσο, περίπου οι μισοί ασθενείς αναφέρουν και νευρολογικά συμπτώματα. Ανάμεσα σε αυτά, πονοκέφαλοι, αίσθημα σύγχυσης, ακόμη και ντελίριο. Τα συγκεκριμένα συμπτώματα δείχνουν ότι ο ιός πιθανότατα επιτίθεται και στον εγκέφαλο.

Νέα μελέτη φέρνει στο φως τις πρώτες ξεκάθαρες αποδείξεις ότι σε ορισμένους ανθρώπους ο κοροναϊός εισβάλλει στα εγκεφαλικά κύτταρα, εντός των οποίων αναπαράγεται. Ο ιός φαίνεται επίσης να απορροφά όλο το οξυγόνο γύρω του, αφήνοντας τα γειτονικά κύτταρα να πεθάνουν από ασφυξία.

Δεν είναι βέβαιο με ποιο τρόπο ο ιός φτάνει στον εγκέφαλο ή πόσο συχνά καταστρέφει τα εγκεφαλικά κύτταρα με αυτό τον τρόπο. Οι λοιμώξεις του εγκεφάλου κατά πάσα πιθανότητα είναι σπάνιες. Όμως ορισμένοι άνθρωποι ενδέχεται να είναι περισσότερο ευάλωτοι εξαιτίας κάποιας γενετικής προδιάθεσης, ενός υψηλού ιικού φορτίου ή άλλων αιτιών.m

«Αν ο εγκέφαλος όντως μολυνθεί, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ο θάνατος», προειδοποιεί η Ακίκο Ιβασάκι, ανοσολόγος στο πανεπιστήμιο Γέιλ και επικεφαλής της μελέτης.

Η μελέτη αναρτήθηκε στο διαδίκτυο την Τετάρτη και προς το παρόν δεν έχει ελεγχθεί από ειδικούς για την επίσημη δημοσίευσή της. Όμως αρκετοί ερευνητές αναφέρουν ότι ήταν σχολαστική και κομψή, δείχνοντας με πολλούς τρόπους ότι πράγματι ο ιός μπορεί να μολύνει τα εγκεφαλικά κύτταρα.

Οι επιστήμονες στηρίχτηκαν σε εγκεφαλογραφήματα και συμπτώματα ασθενών για να συνάγουν τις επιπτώσεις του ιού στον εγκέφαλο. «Αυτά τα στοιχεία προσφέρουν μερικές ακόμη αποδείξεις ότι ο κοροναϊός είναι βέβαιο ότι μπορεί να προσβάλει τον εγκέφαλο», δήλωσε ο Δρ. Μάικλ Ζάντι, συμβουλεύων νευρολόγος στο Εθνικό Νοσοκομείο Νευρολογίας και Νευροχειρουργικής της Βρετανίας.

Ο Δρ. Ζάντι και οι συνάδελφοί του δημοσίευσαν έρευνα τον Ιούλιο, αποδεικνύοντας ότι ορισμένοι ασθενείς με κοροναϊό αναπτύσσουν σοβαρά νευρολογικά προβλήματα – ακόμη και βλάβες στα νεύρα.

Σε νέα μελέτη, η Δρ. Ιβασάκι και οι συνάδελφοί της κατέγραψαν την λοίμωξη στον εγκέφαλο με τρεις τρόπους: Στον εγκεφαλικό ιστό νεκρού από κοροναϊό, σε μοντέλο σε ποντίκι και σε οργανοειδή – συμπλέγματα εγκεφαλικών κυττάρων σε τρυβλίο πέτρι, που μιμούνται την τρισδιάστατη δομή του εγκεφάλου.

Άλλα παθογόνα – όπως και ο ιός Ζίκα – είναι γνωστό ότι μολύνουν εγκεφαλικά κύτταρα. Στη συνέχεια, τα κύτταρα του ανοσοποιητικού πλημμυρίζουν τα κατεστραμμένα σημεία και επιχειρούν να βοηθήσουν τον εγκέφαλο καταστρέφοντας τα μολυσμένα κύτταρα.

Ο κορωνοϊός είναι πολύ πιο «ύπουλος»: Εκμεταλλεύεται τους μηχανισμούς των εγκεφαλικών κυττάρων για να αναπαραχθεί, χωρίς να τα καταστρέφει. Αντ’ αυτού, απορροφά όλο το οξυγόνο από τα διπλανά κύτταρα, εξοντώνοντάς τα.

Οι ερευνητές δεν εντόπισαν αποδείξεις ανοσολογικής αντίδρασης που να επιλύει το πρόβλημα. «Είναι μια σιωπηλή μόλυνση», εξηγεί η Δρ. Ιβασάκι. «Αυτός ο ιός έχει πολλούς μηχανισμούς εισβολής».

Αυτά τα ευρήματα συνάδουν και με άλλες παρατηρήσεις σε οργανοειδή που έχουν μολυνθεί από τον ιό, εξηγεί η Άλισον Μουότρι, μια νευροεπιστήμονας από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Σαν Ντιέγκο, η οποία έχει μελετήσει και τον ιό Ζίκα.

Ο κορωνοϊός φαίνεται να μειώνει ταχύτατα τον αριθμό των συνάψεων, δηλαδή των συνδέσεων ανάμεσα στους νευρώνες. «Ημέρες μετά τη λοίμωξη, ήδη βλέπουμε δραματική μείωση του αριθμού των συνάψεων», εξηγεί η Μουότρι. «Δεν γνωρίζουμε ακόμη αν αυτό είναι αναστρέψιμο ή όχι».

Ο ιός μολύνει ένα κύτταρο μέσω μιας πρωτεΐνης που έχει στην επιφάνειά του, της ACE2. Αυτή η πρωτεΐνη υπάρχει σε όλο το ανθρώπινο σώμα, κυρίως όμως στους πνεύμονες. Αυτός είναι και ο λόγος που ο ιός τους έχει αδυναμία.

Προγενέστερες μελέτες είχαν υποστηρίξει ότι ο εγκέφαλος έχει πολύ λίγη τέτοια πρωτεΐνη, με αποτέλεσμα να είναι πιθανό πως είναι ασφαλής.

Όμως η Δρ. Ιβασάκι και οι συνάδελφοί της διαπίστωσαν ότι ο ιός μπορούσε πράγματι να χρησιμοποιήσει αυτό το μέσο για να μπει στον εγκέφαλο.

Στη συνέχεια, η ομάδα εξέτασε δύο ομάδες ποντικιών – μία με υποδοχέα ACE2 μόνο στον εγκέφαλο και μία με τον ίδιο υποδοχέα μόνο στους πνεύμονες. Όταν οι επιστήμονες εισήγαγαν τον ιό σε αυτά τα ποντίκια, εκείνα που μολύνθηκαν στον εγκέφαλο έχασαν γρήγορα βάρος και πέθαναν μέσα σε έξι ημέρες. Τα άλλα δεν έπαθαν τίποτα από τα δύο.

Παρά τους περιορισμούς που χαρακτηρίζουν τις έρευνες σε ποντίκια, τα αποτελέσματα εξακολουθούν να δείχνουν ότι η λοίμωξη στον εγκέφαλο είναι πιο φονική από ό,τι η αναπνευστική, τονίζει η Δρ. Ιβασάκι.

Ο ιός ίσως φτάνει στον εγκέφαλο μέσω του οσφρητικού βολβού – ο οποίος ελέγχει την όσφρηση – μέσω των ματιών ή ακόμη και από την κυκλοφορία του αίματος. Δεν είναι βέβαια η πορεία που ακολουθεί το παθογόνο ούτε αν την ακολουθεί αρκετά συχνά ώστε να εξηγεί τα συμπτώματα που παρουσιάζονται σε αρκετούς ασθενείς.

Οι επιστήμονες πρέπει να αναλύσουν πολλά δείγματα από νεκροψίες για να εκτιμήσουν πόσο συχνή είναι η λοίμωξη στον εγκέφαλο και αν είναι παρούσα σε άτομα με πιο ήπια συμπτώματα ή μόνο σε εκείνους που είναι άρρωστοι για καιρό, έχοντας εμφανίσει σε πολλές περιπτώσεις και νευρολογικά συμπτώματα.

Αν και το 40 – 60% των ασθενών που νοσηλεύονται με κοροναίό εμφανίζουν νευρολογικά και ψυχιατρικά συμπτώματα, δεν είναι βέβαιο αν προκύπτουν όλα από την εισβολή του ιού στα εγκεφαλικά κύτταρα. Δεν αποκλείεται να είναι αποτέλεσμα της παρατεταμένης φλεγμονής σε όλο το σώμα.

Για παράδειγμα, η φλεγμονή των πνευμόνων μπορεί να δημιουργήσει θρόμβωση που να καταλήξει σε εγκεφαλικό επεισόδιο.

Άλλα συμπτώματα, όπως η σύγχυση ή το ντελίριο, ενδέχεται να μην εντοπίζονται πάντα σε ασθενείς που είναι ναρκωμένοι και διασωληνωμένοι.

Χάρβαρντ: Ο κορωνοϊός εξαπλωνόταν στην Κίνα πιθανώς από τον περασμένο Αύγουστο!

Από τον Αύγουστο του 2018 πιθανώς εξαπλωνόταν ο νέος κορωνοϊός στην Κίνα, σύμφωνα με την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ.

Στη μελέτη τους, τα αποτελέσματα της οποίας δεν έχουν εξακριβωθεί ακόμη από άλλους επιστήμονες, οι ερευνητές βασίστηκαν από τη μία σε δορυφορικές φωτογραφίες που απεικόνιζαν μετακινήσεις ασθενών σε νοσοκομεία της Ουχάν και από την άλλη σε δεδομένα αναζήτησης στο Διαδίκτυο συμπτωμάτων που παραπέμπουν στην Covid-19, τη νόσο που που έχει προκαλέσει μέχρι σήμερα τον θάνατο άνω των 400.000 ανθρώπων ανά την υφήλιο.

Βρήκαν λοιπόν ότι στα τέλη του καλοκαιριού και το φθινόπωρο του 2019 ο αριθμός των οχημάτων που είχαν σταθμεύσει σε πάρκινγκ πέντε νοσοκομείων της Ουχάν ήταν σημαντικά υψηλότερος σε σύγκριση με έναν χρόνο νωρίτερα, ενώ παρατήρησαν και μια αύξηση των αναζητήσεων λέξων- κλειδιών, όπως «βήχας» και «διάρροια», που συνδέονται με τη λοιμώδη νόσο στην κινεζική διαδικτυακή μηχανή αναζήτησης Baidu.

Η αυξημένη κυκλοφορία στα νοσοκομεία και τα δεδομένα αναζήτησης συμπτωμάτων στην Ουχάν προηγήθηκαν της τεκμηριωμένης έναρξης της πανδημίας SARS-CoV-2 τον Δεκέμβριο του 2019», αναφέρει η έρευνα. «Αν και δεν μπορούμε να επιβεβαιώσουμε κατά πόσον ο αυξημένος όγκος πληροφοριών σχετιζόταν άμεσα με τον κορωνοϊό, τα στοιχεία μας υποστηρίζουν άλλες πρόσφατες εργασίες, οι οποίους δείχνουν ότι η εμφάνιση [του ιού] έλαβε χώρα πριν από τον εντοπισμό του στην αγορά θαλασσινών Χουανάν ». Κι επισημαίνει ότι «τα ευρήματα αυτά ενισχύουν την υπόθεση ότι ο ιός προέκυψε με φυσικό τρόπο στη νότια Κίνα και πιθανώς κυκλοφορούσε ήδη όταν εντοπίστηκαν τα κρούσματα στην Ουχάν».

O κορωνοϊός κυκλοφορούσε πιθανώς στις ΗΠΑ από τον Δεκέμβριο, πριν ανακοινώσει η Κίνα το ξέσπασμα της επιδημίας στην Ουχάν

Νέα στοιχεία προκύπτουν ότι η πανδημία του νέου κορωνοϊού κάλπαζε στις ΗΠΑ προτού πληροφορηθεί ο ΠΟΥ για το ξέσπασμα στην Ουχάν, καθώς επιστήμονες στην Καλιφόρνια, διαπίστωσαν πιθανή εξάπλωση της Covid-19 στο Λος Άντζελες από τον περασμένο Δεκέμβριο!

Αναλύοντας εκατομμύρια ιατρικά αρχεία ασθενών οι ερευνητές των Πανεπιστημίων UCLA και Ουάσιγκτον εντόπισαν μια απρόσμενη αύξηση του αριθμού των ατόμων που εισήχθησαν σε νοσοκομεία με αναπνευστικά νοσήματα από την εβδομάδα πριν τα Χριστούγεννα μέχρι τα τέλη Φεβρουαρίου, ένδειξη, όπως θεωρούν, ότι ο κορωνοϊός που σαρώνει την Καλιφόρνια κι έχει προκαλέσει μέχρι τώρα τον θάνατο τουλάχιστον 14.000 ανθρώπων στη μεγαλύτερη πληθυσμιακά αμερικανική πολιτεία έφθασε νωρίτερα εκεί απ’ ό,τι πιστευόταν μέχρι τώρα.

Στο διάστημα εκείνο παρατηρήθηκε μια αύξηση κατά 50% σε σύγκριση με την τελευταία πενταετία των εισαχθέντων με πνευμονικά νοσήματα, ενώ ανάλογη αύξηση παρατηρήθηκε και στον αριθμό των ασθενών, που κατέφυγαν στα Επείγοντα με έντονο βήχα με τους επιστήμονες να «δείχνουν» ως υπεύθυνο το νέο κορωνοϊό. «Ο σημαντικά υψηλότερος αριθμός ασθενών με αναπνευστικά προβλήματα και νοσήματα αρχής γενομένης από τα τέλη Δεκεμβρίου του 2019 και μέχρι τον Φεβρουάριο του 2020 υποδεικνύει μια εξάπλωση του SARS-CoV-2 πριν το αντιληφθούν οι αρμόδιες Αρχές και υπάρξουν δυνατότητες σχετικών εξετάσεων», αναφέρουν οι συντάκτες της μελέτης, που δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση Journal of Medical Internet Research, προσθέτοντας ότι επειδή πολλοί φορείς του κορωνοϊού είναι ασυμπτωματικoί, η εξάπλωσή του στο Λος Άντζελες τον Δεκέμβριο μπορεί να ήταν πολύ μεγαλύτερη απ’ ό,τι δείχνουν οι αριθμοί αυτοί.

Οι ερευνητές μελέτησαν τα στοιχεία 9,5 εκατομμυρίων ατόμων που επισκέφθηκαν εξωτερικά ιατρεία νοσοκομείων, σχεδόν 575.000 που προσέφυγαν στα Επείγοντα και 250.000 που εισήχθησαν σε νοσοκομεία για να εντοπίσουν περιπτώσεις ασθενών που αντιμετώπισαν αναπνευστικά προβλήματα και έντονο βήχα. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν, τα συμπεράσματά τους δεν είναι οριστικά καθώς δεν διεξήγαγαν διαγνωστικές εξετάσεις, ενώ δεν μπορεί να αποκλειστεί η αύξηση αυτή των ασθενών να οφείλεται και σε αύξηση των κρουσμάτων γρίπης και βλαβών στους πνεύμονες π.χ. από ηλεκτρονικά τσιγάρα. Τα ευρήματα δόθηκαν στη δημοσιότητα ένα 24ωρο αφότου μια οικογένεια στη Βρετανία παρουσίασε έκθεση ιατροδικαστή, σύμφωνα με την οποία ο 84χρονος συγγενής τους, Πίτερ Άλτγουντ έχασε τη μάχη με τον κορωνοϊό, από τον οποίο μολύνθηκε τον Δεκέμβριο, δύο μήνες πριν την πρώτη επίσημη καταγραφή θανάτου από την Covid-19 στη χώρα. Η Κίνα έχει υποστηρίξει ότι κρούσματα της πανδημίας καταγράφηκαν για πρώτη φορά σε υπαίθρια αγορά της Ουχάν λίγο πριν τα Χριστούγεννα με το Πεκίνο να το αναφέρει στον ΠΟΥ στις 31 Δεκεμβρίου. Αλλά όπως υποδεικνύουν αεροφωτογραφίες από πάρκινγκ νοσοκομείων στην Ουχάν, ο ιός μπορεί να κυκλοφορούσε εβδομάδες ίσως και μήνες νωρίτερα και να είχε μολύνει ταξιδιώτες.

Ξανάρχισαν οι δοκιμές για το εμβόλιο της AstraZeneca

Οι κλινικές δοκιμές του πειραματικού εμβολίου για την Covid-19 της εταιρείας AstraZeneca και του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης ξανάρχισαν στο Ηνωμένο Βασίλειο, αφού η Ρυθμιστική Αρχή Φαρμάκων (MHRA) έκρινε ότι είναι ασφαλές να συνεχιστούν.

Οι δοκιμές διακόπηκαν αυτήν την εβδομάδα μετά την ανεξήγητη ασθένεια που εμφάνισε ένας από τους εθελοντές. Οι υγειονομικές αρχές της Βρετανίας ωστόσο, αφού ολοκλήρωσαν την έρευνά τους για το θέμα, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι είναι ασφαλές να συνεχιστούν οι δοκιμές.

Η εταιρεία διευκρίνισε ότι δεν πρόκειται να αποκαλύψει άλλες ιατρικές πληροφορίες για το θέμα. Όλοι οι ερευνητές και οι συμμετέχοντες θα ενημερωθούν για την εξέλιξη αυτή.

Υπενθυμίζεται ότι οι κλινικές δοκιμές σταμάτησαν όταν, σύμφωνα με πληροφορίες, ένας από τους συμμετέχοντες στις κλινικές δοκιμές του πειραματικού εμβολίου στην Βρετανία διαγνώσθηκε με εγκάρσια μυελίτιδα, φλεγμονικό σύνδρομο του νωτιαίου μυελού που συχνά προκαλείται από ιογενείς λοιμώξεις. Δεν έχει αποσαφηνισθεί αν η εμφάνιση της νόσου συνδέεται με το εμβόλιο της AstraZeneca. Σύμφωνα με το Stat News, ο ασθενής αναμένεται να αναρρώσει.

Η «προφητεία» Μαγιορκίνη

Ο επίκουρος καθηγητής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ και μέλος της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων του υπουργείου Υγείας, Γκίκας Μαγιορκίνης κατά τη διάρκεια της τακτικής ενημέρωσης για την πορεία της πανδημίας την Παρασκευή αναφέρθηκε στο ζήτημα των εμβολίων, που βρίσκεται στην επικαιρότητα τις τελευταίες ημέρες. Μάλιστα, προέβλεψε πως το πρόβλημα που έχει προκύψει είναι αμελητέο και οι κλινικές δοκιμές να συνεχιστούν.

«Υπάρχει μια μικρή καθυστέρηση στις κλινικές δοκιμές του εμβολίου της Οξφόρδης και της AstraZeneca, αλλά όχι στην ευρύτερη έρευνα. Η μελέτη συνεχίζεται κανονικά και θα σταματήσει μόνο αν υπάρξουν σοβαρές παρενέργειες σε περισσότερους ασθενείς. Τέτοια γεγονότα στις μελέτες συμβαίνουν συχνά και δεν είναι ανησυχητικά. Στη συγκεκριμένη μελέτη είναι η δεύτερη φορά που διακόπτεται και αναμένεται να συνεχιστούν», είπε χαρακτηριστικά.

Κοτανίδου : Πιθανή η χρήση μάσκας σε εξωτερικούς χώρους σε επιβαρυμένες περιοχές της Αττικής

Για την πορεία του κοροναϊού στην Ελλάδα μίλησε στην εκπομπή «Κοινωνία Ώρα MEGA» η καθηγήτρια Πνευμονολογίας και Εντατικής Θεραπείας, Αναστασία Κοτανίδου.

Η γιατρός ανέφερε την ανησυχία που επικρατεί μεταξύ των ειδικών για τα αυξημένα κρούσματα κοροναϊού, σημειώνοντας πως «ευτυχώς ακόμα εντατικές και νοσοκομεία μπορούν να τα καταφέρουν στην πίεση που ασκείται».

Όπως είπε, λόγω της μικρής πίεσης που ασκείται στην Αττική, αποφασίστηκε η αύξηση των κρεβατιών εντατικής θεραπείας για περιπτώσεις Covid-19.

Στο ερώτημα ποιος πρέπει να είναι ο αριθμός των κρουσμάτων για να επιβληθεί η γενικευμενή χρήση μάσκας στη χώρα, απάντησε πως «δεν υπάρχει συγκεκριμένος αριθμός κρουσμάτων για να πούμε ότι σε κάποιες περιοχές θα φοράνε μάσκες και σε εξωτερικούς χώρους. Εξαρτάται από πολλούς άλλους παράγοντες. Θα αποφασιστεί ανάλογα με τις συνθήκες που θα βρεθούμε κάποια στιγμή, αν βρεθούμε.Αν καταφέρουμε να ελέγξουμε τα πράγματα τώρα στο επίπεδο που βρίσκονται, υπάρχει πιθανότητα να μη χρειαστεί να φοράμε μάσκα σε εξωτερικούς χώρους».

Παράλληλα, έκανε λόγο, ότι υπάρχει πιθανότητα, να επιβληθεί το μέτρο χρήσης μάσκας και σε εξωτερικούς χώρους, σε επιβαρυμένες περιοχές της Αττικής και όχι σε όλο το νομό συλλήβδην.

Ακόμα, μίλησε για την αναγκαιότητα της επαναλειτουργίας των σχολείων.

«Πρέπει να ανοίξουν τα σχολεία. Γι’ αυτό πήραμε μέτρα. Αν τηρηθούν σωστά δεν θα έχουμε αυξημένα κρούσματα Covid-19 αλλά και εποχιακή γρίπη. Υπάρχει περίπτωση με τα μέτρα που πήραμε να μειώσουμε και την επίπτωση σε εποχιακή γρίπη» σημείωσε.

Επιπλέον, έκανε λόγο, ότι η Επιτροπή των Λοιμωξιολόγων και οι ειδικοί, ανησυχούν για τις εισαγωγές στα νοσοκομεία, γιατί ένα ποσοστό εξ’ αυτών, θα χρειαστεί κρεβάτια σε ΜΕΘ.

Αναφορικά με τον δείκτη R, τον δείκτη μεταδοτικότητας, υπογράμμισε ότι αυτό το διάστημα βρίσκεται κάτω από το 1.

Τέλος, εξέφρασε την ελπίδα ότι εντός του 2021 θα υπάρχει αποτελεσματικό εμβόλιο για όλο τον ελληνικό πληθυσμό.

MEGA: Γονείς απειλούν τους καθηγητές με… χειροδικία για τις μάσκες

Συνεχίζονται οι αποκαλύψεις από το MEGA για τα αδιανόητα σκηνικά που εκτυλίσσονται στα σχολεία.

Στο Ηράκλειο εκπαιδευτικοί λαμβάνουν επιστολές από γονείς οι οποίοι δεν θέλουν τα παιδιά τους να φορούν μάσκες και απειλούν με αγωγές και μηνύσεις- ακόμα και χειροδικία.

Ταυτόχρονα στέλνουν υπεύθυνες δηλώσεις στις οποίες ξεκαθαρίζουν ότι το παιδί τους δεν θα βάλει μάσκα, ενώ ζητούν και το απίστευτο τη δημιουργία ειδικών τάξεων αντιφρονούντων μαθητών.

Λίγες ώρες μετά την παρέμβαση της Εισαγγελίας για απειλές και εξώδικα που αποστέλλουν γονείς σε εκπαιδευτικούς σχετικά με τη χρήση μάσκας στα σχολεία, το MEGA φέρνει στο φως της δημοσιότητες νέες επιστολές κατά εκπαιδευτικών αυτή τη φορά στην Κρήτη.

Γονείς προειδοποιούν καθηγητές με προσφυγές στη δικαιοσύνη– ακόμα και με ξυλοδαρμό αν τα παιδιά τους αναγκαστούν να φορέσουν μάσκα στα θρανία

«Έχουμε απειλές ότι θα προβούν ακόμα και σε χειροδικία αν δεν επιτρέψουμε στα παιδιά τους να μπουν… έχουν σταλεί και επιστολές… επικαλούνται τους νόμους σχετικά με την ελευθερία».

Απειλητικές επιστολές γονέων προς εκπαιδευτικούς

Η επιστολή που εξασφάλισε και παρουσιάζει το MEGA κοινοποιήθηκε τόσο σε Γυμνάσιο και Λύκειο του Ηρακλείου όσο και στο γραφείο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης… Μία μητέρα ζητά το παιδί της να μην φορέσει μάσκα διαφορετικά… απειλεί ότι θα καταφύγει στη δικαιοσύνη.

«Δεν επιθυμούμε ως γονείς να αναζητήσουμε ποινικές ή αστικές ευθύνες από εκπαιδευτικούς, αλλά αν χρειαστεί να υπερασπιστούμε τα παιδιά μας, μην έχετε καμία αμφιβολία ότι θα το πράξουμε με κάθε νόμιμο τρόπο».

Στο ίδιο σχολείο έφτασε και υπεύθυνη δήλωση μητέρας η οποία γνωστοποιεί ότι το παιδί της δεν θα φορέσει μάσκα και αποκαλεί τη χρήση της κακοποιητική ενέργεια.

«Το ανήλικο τέκνο μου δεν επιθυμεί να φορά υποχρεωτικά μη ιατρική μάσκα, ως απαραίτητη προϋπόθεση φοίτησής στο σχολείο σας. Η πολύωρη χρήση της του προκαλεί έντονη σωματική δυσφορία, δύσπνοια, ψυχικό άλγος και στρες… Τέτοιου τύπου κακοποιητικές πρακτικές εντός σχολείου, ή άλλου τύπου τιμωρίες προς ανηλίκους δενθα είναι ανεκτές!».

Ζητούν αίθουσες και τάξεις για παιδιά χωρίς μάσκα

«Ως εκ τούτου, παρακαλώ να τοποθετήσετε το παιδί μου σε τμήμα χωρίς μάσκα, καθώς σέβομαι τις επιλογές των άλλων γονέων.

Σε κάθε περίπτωση, είστε υποχρεωμένοι να παρέχετε στον κάθε μαθητή πλήρες και ποιοτικό πρόγραμμα εκπαίδευσης, χωρίς στιγματισμό, διακρίσεις έναντι κανενός παιδιού ή γονέα και κηδεμόνα.»

Οι γονείς ζητούν μάλιστα εγγράφως απάντηση από την διεύθυνση του σχολείου.

«Σε περίπτωση που σκοπεύετε να αποκλείσετε τη φοίτηση του παιδιού μας στο δημόσιο σχολείο, εμποδίζοντάς του την πρόσβαση στη δωρεάν δημόσια παιδεία με δική σας ευθύνη, παρακαλούμε να μας ενημερώσετε γραπτώς, ώστε να προβούμε στις απαραίτητες νόμιμες ενέργειες για την προστασία των δικαιωμάτων και των έννομων συμφερόντων αυτού.»

«Εμείς θα κάνουμε τον πορτιέρη; Θα έρθουμε σε σύγκρουση με τους γονείς. Δεν μας έχει πει κανένας τι θα κάνουμε».

Σε επιστολές τους γονείς απαγορεύουν να γίνει ακόμα και τεστ στα παιδιά τους αφού θεωρούν ότι γίνονται μέρος ενός… πειράματος.

Τεστ – εξπρές ανέπτυξαν Έλληνες ερευνητές

Τον περασμένο Μάιο, όταν είχε γίνει πια σαφές ότι ο SARS-CoV-2 θα αποτελούσε ένα διαρκές πρόβλημα για την ανθρωπότητα και ότι θα έπρεπε να μάθουμε να ζούμε μαζί του, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε επειγόντως προτάσεις «για καινοτόμες και ταχείες προσεγγίσεις αναφορικά με την υγεία προκειμένου να υπάρξει ανταπόκριση στην COVID-19, να προκύψουν γρήγορα αποτελέσματα για την κοινωνία και να επιτευχθεί ένα υψηλότερο επίπεδο ετοιμότητας για τα συστήματα υγείας».

Η ανταπόκριση υπήρξε τεράστια: υποβλήθηκαν περισσότερες από 450 προτάσεις. Στα μέσα Αυγούστου ανακοινώθηκαν οι 23 από αυτές οι οποίες επιλέχθηκαν να χρηματοδοτηθούν. Μεταξύ αυτών ήταν και η πρόταση IRIS-COV που υποβλήθηκε από το εργαστήριο Βιοαισθητήρων του Ινστιτούτου Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας (ΙΜΒΒ) του ΙΤΕ της Κρήτης. Η χρηματοδότηση, ύψους 2,4 εκατ. ευρώ, θα χρησιμοποιηθεί προκειμένου να βγει στην αγορά μια φορητή συσκευή για την επιτόπια διάγνωση της COVID-19, μια προσέγγιση η οποία εκτιμάται ως ιδιαιτέρως χρήσιμη τόσο για τις ανεπτυγμένες όσο και για τις αναπτυσσόμενες χώρες.

Προσαρμογή για την COVID

Το ΒΗΜΑScience μίλησε με τους πρωτεργάτες της πρότασης IRIS-COV αρχίζοντας από την ερευνήτρια του ΙΤΕ, καθηγήτρια στο Τμήμα Βιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και επικεφαλής του Εργαστηρίου Βιοαισθητήρων δρα Ηλέκτρα Γκιζελή, καθώς από το δικό της εργαστήριο ξεκίνησαν όλα. Το πρώτο πράγμα που θελήσαμε να μάθουμε είναι πώς επετεύχθη η δημιουργία μιας διαγνωστικής συσκευής σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα. «Η συσκευή και η αντίστοιχη μέθοδος ταυτοποίησης γενετικού υλικού ήταν ήδη έτοιμα, απλώς προσαρμόστηκαν για τη διάγνωση της COVID-19» μας είπε η ελληνίδα καθηγήτρια και εξήγησε: «Τίποτε δεν γίνεται εν μια νυκτί! Εδώ και χρόνια, το εργαστήριό μας αναπτύσσει μοριακές μεθόδους σε συνδυασμό με καινοτόμες μικρο/νανο-τεχνολογίες οι οποίες αξιοποιούνται σε ολοκληρωμένα διαγνωστικά συστήματα. Μάλιστα, έχουμε συντονίσει σειρά έργων στο παρελθόν έχοντας λάβει χρηματοδότηση κυρίως από την Ευρωπαϊκή Ενωση αλλά και τη Γενική Γραμματεία Ερευνας και Τεχνολογίας (ΓΓΕΤ) και την Περιφέρεια Κρήτης. Είχαμε λοιπόν το κατάλληλο υπόβαθρο για να μπούμε άμεσα στον χώρο ανάπτυξης συστημάτων ανίχνευσης γενετικών δεικτών».

Προϊόν ειδικών προδιαγραφών

Πτυχιούχος χημικός του ΕΚΠΑ, η δρ Γκιζελή μετεκπαιδεύθηκε στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ στην Αγγλία, όπου και εργάστηκε ως επικεφαλής ερευνητικής ομάδας στο Ινστιτούτο Βιοτεχνολογίας επί σειρά ετών, πριν επιστρέψει στη χώρα μας και στην Κρήτη το 2003. Στο εργαστήριό της αναπτύσσονται μέθοδοι και τεχνολογίες οι οποίες απαιτούν τη συνεργασία επιστημόνων προερχόμενων από διαφορετικούς κλάδους, όπως της βιολογίας, της βιοφυσικής, της βιο/νανο-τεχνολογίας και της επιστήμης υλικών και υπολογιστών. Στην πραγματικότητα ένας από τους χώρους στους οποίους ειδικεύεται η ομάδα της δρος Γκιζελή είναι το να δημιουργεί (μοριακά) διαγνωστικά εργαστήρια σε μικροτσίπ! Είναι χαρακτηριστικό ότι η ομάδα ασχολείται και με τη μικρορροϊκή τεχνολογία (microfluidics), η οποία θεωρείται η τελευταία λέξη της τεχνολογίας στη διάγνωση. Ωστόσο, η συσκευή που θα χρησιμοποιηθεί στο πρόγραμμα IRIS-COV δεν βασίζεται στην εν λόγω τεχνολογία. «Η μικρορροϊκή τεχνολογία αποτελεί ένα από τα σύγχρονα επιτεύγματα της διεπιστημονικής έρευνας και έχει συμβάλει στη δημιουργία διαγνωστικών μικροσυσκευών υψηλών προδιαγραφών ως προς την ευαισθησία και τον χρόνο απόκρισης. Ωστόσο είναι μια τεχνολογία με ειδικές απαιτήσεις ως προς την κατασκευή, οι οποίες συχνά την καθιστούσαν ακατάλληλη με βάση τα κριτήρια που είχαμε θέσει για την αξιοποίηση της μεθόδου γενετικής ανάλυσης που αναπτύξαμε» μας είπε η δρ Γκιζελή και προσέθεσε: «Η ιδέα ήταν να δημιουργηθεί μια μέθοδος που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί εκτός εργαστηρίου από ανθρώπους χωρίς ειδική εκπαίδευση και να δίνει άμεσα αποτελέσματα. Επιπροσθέτως, τόσο η ίδια η συσκευή όσο και οι διαγνωστικές εξετάσεις που θα πραγματοποιούνταν με αυτή θα έπρεπε να είναι χαμηλού κόστους για να είναι προσιτές σε όλους».

Εφαρμογή και κατά του καρκίνου

Οταν οι έλληνες ερευνητές ανέπτυσσαν την παραπάνω μεθοδολογία τους, η ανθρωπότητα δεν είχε ακόμη συναντηθεί με τον SARS-CoV-2 και οι προδιαγραφές που είχαν θέσει αφορούσαν την ταχεία διάγνωση μολυσματικών νόσων σε απομακρυσμένες περιοχές (όπου η πρόσβαση σε κεντρικά διαγνωστικά εργαστήρια είναι δύσκολη και παίρνει χρόνο) αλλά και σε αναπτυσσόμενες χώρες με ελλιπείς υποδομές υγείας. Αξίζει να σημειωθεί ότι πέρυσι το εργαστήριο είχε πετύχει ανταγωνιστική χρηματοδότηση από το Τεχνολογικό Πάρκο Πατρών και το πρόγραμμα «Proof-of Concept» προκειμένου η μέθοδος να χρησιμοποιηθεί στους αγρούς για τη διάγνωση ασθενειών των καλλιεργούμενων φυτών. Παράλληλα, μια τροποποιημένη μορφή της μεθόδου ετοιμαζόταν για τη διάγνωση μεταλλάξεων σε καρκινικούς όγκους προκειμένου να καθοδηγηθούν οι ογκολόγοι στην επιλογή των κατάλληλων φαρμάκων για κάθε ασθενή. Περιττό να πούμε ότι από τον Φεβρουάριο και μετά, όταν έγινε ξεκάθαρο ότι ο SARS-CoV-2 ήρθε για να μείνει και ότι η ανθρωπότητα είχε απέναντί της έναν ισχυρό αντίπαλο, η ελληνική ερευνητική ομάδα (όπως άλλωστε και χιλιάδες άλλες ανά τον κόσμο) έστρεψε το ενδιαφέρον της στη διάγνωση της COVID-19.

Πώς ξεπεράστηκαν οι σκόπελοι

Πώς μπόρεσαν όμως οι έλληνες ερευνητές να μειώσουν τον χρόνο της διάγνωσης; Πώς πέτυχαν να βγάλουν τη διάγνωση εκτός εργαστηρίου; Και εν τέλει, πώς ανιχνεύουν τον ιό; «Η διάγνωση γίνεται επί τη βάσει της ανίχνευσης του γενετικού υλικού του ιού, το οποίο πολλαπλασιάζεται, όπως συμβαίνει και με το κλασικό τεστ μοριακής ανίχνευσης της PCR. Μόνο που στη δική μας περίπτωση για τον πολλαπλασιασμό του γενετικού υλικού χρησιμοποιείται μια άλλη πολυμεράση, η Bst1, και η αντίδραση είναι ισόθερμη, δεν απαιτούνται δηλαδή εναλλαγές της θερμοκρασίας προκειμένου να επιτευχθεί ο πολλαπλασιασμός» εξήγησε η δρ Γκιζελή και προσέθεσε: «Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους το σύστημά μας είναι ιδιαίτερα ευέλικτο και μπορεί να προσαρμοστεί σε μη εργαστηριακές συνθήκες».

Γενικά, το τεστ που ανέπτυξε η ελληνική ερευνητική ομάδα μπορεί να γίνει απευθείας σε δείγματα ιστών ή και σάλιου των εξεταζομένων, ενώ οι διαδικασίες είναι ιδιαίτερα απλουστευμένες: «Το δείγμα τοποθετείται σε ένα κλασικό πλαστικό δοχείο eppendorf, από αυτά που υπάρχουν σε όλα τα εργαστήρια του κόσμου, στο οποίο έχουν ήδη τοποθετηθεί όλα τα απαιτούμενα αντιδραστήρια. Το μόνο που έχει να κάνει κανείς είναι να κλείσει το eppendorf και να το τοποθετήσει στην κατάλληλη θέση στη συσκευή» σημείωσε η δρ Γκιζελή και προσέθεσε: «Στη συνέχεια πραγματοποιείται αυτόματα η διαδικασία ανάλυσης εντός της συσκευής και σε μισή ώρα μπορεί κανείς να διαβάσει το αποτέλεσμα σε ένα τάμπλετ ή ένα έξυπνο κινητό τηλέφωνο στο οποίο έχει κατεβάσει την κατάλληλη εφαρμογή».

Οι παραπάνω διαδικασίες είναι όντως απλουστευμένες αλλά τίποτε από αυτά που γίνονται δεν είναι απλοϊκό! Οι συνθήκες που επικρατούν στη συσκευή, το μέγεθος της οποίας είναι μόλις 10 εκ. X 10 εκ. Χ 11 εκ., εξασφαλίζουν ότι τα αντιδραστήρια που υπάρχουν στα μικροδοχεία eppendorf θα πολλαπλασιάσουν επιλεκτικά το ιικό γενετικό υλικό (εφόσον αυτό υπάρχει στο δείγμα). Συγχρόνως, η τοποθέτηση του δοχείου στη συγκεκριμένη θέση (όπου πρέπει να «κουμπώσει» καλά) εξασφαλίζει ότι η απάντηση θα διαβαστεί αυτομάτως, καθώς η θέση υποδοχής του eppendorf βρίσκεται απέναντι από μια μίνι κάμερα που «διαβάζει» το αποτέλεσμα πραγματοποιώντας χρωματομετρική ανάλυση. Τέλος, ο ενδιαφερόμενος πληροφορείται το αποτέλεσμα χάρη σε μια ειδική εφαρμογή την οποία έγραψε η ελληνική ερευνητική ομάδα. Με άλλα λόγια, η ελληνική ομάδα, αποτελούμενη από ερευνητές που κάλυπταν όλο το διεπιστημονικό φάσμα της βιολογίας (δρ Γ. Παπαδάκης), της μικροτεχνολογίας/φυσικής (δρ Α. Πανταζής) και της ηλεκτρολογίας και  επιστήμης υπολογιστών (Ν. Φίκας), πέτυχε να κλείσει σε ένα μικρό κουτί τις ακριβείς εργαστηριακές συνθήκες και να τις μεταφέρει εκτός εργαστηρίου!

Η «dream team» της BIOPIX DNA TECHNOLOGY. Από αριστερά, η Ηλέκτρα Γκιζέλη, ο Σέργιος Κατσαρός, ο Αλέξανδρος Πανταζής, ο Νίκος Φίκας και ο Γιώργος Παπαδάκης

Καθ’ οδόν προς την αγορά

Για την εκμετάλλευση της συσκευής, η οποία θα διατεθεί στην αγορά υπό το εμπορικό όνομα IRIS, δημιουργήθηκε στα τέλη του περασμένου χρόνου η εταιρεία τεχνοβλαστός του ΙΤΕ, BIOPIX DNA Technology PC, επικεφαλής της οποίας είναι ο δρ Γιώργος Παπαδάκης, ενώ την εμπορική διεύθυνσή της έχει ο Σέργιος Κατσαρός«Η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση που πετύχαμε πρόσφατα θα χρησιμοποιηθεί για να λάβει η συσκευή την απαραίτητη για τη διάθεσή της στην αγορά πιστοποίηση» ανέφερε μπαίνοντας στην κουβέντα μας ο δρ Παπαδάκης και προσέθεσε: «Η συσκευή θα είναι εξοπλισμένη ώστε να μπορεί να κάνει ταυτόχρονη ανίχνευση γρίπης και κορωνοϊού, και ελπίζουμε ότι οι διαδικασίες πιστοποίησης θα ολοκληρωθούν στους επόμενους έξι μήνες».

Αξίζει να σημειωθεί ότι η IRIS, η οποία λειτουργεί με μπαταρίες, παράγεται με τρισδιάστατη εκτύπωση στο εργαστήριο. Ωστόσο, όταν ληφθεί η πιστοποίηση για την εμπορική εκμετάλλευση της συσκευής η παραγωγή της θα ανατεθεί σε εξειδικευμένη εταιρεία. «Το κόστος για την αγορά της συσκευής δεν θα ξεπερνά τα 1.000 ευρώ, ενώ αντίστοιχα μικρό θα είναι και το κόστος των αντιδραστηρίων» σημείωσε ο κ. Κατσαρός. Συγκριτικά, το κόστος μιας συσκευής για ανάλυση PCR κυμαίνεται μεταξύ 10.000 και 25.000 ευρώ, ενώ υψηλό παραμένει και το κόστος της κάθε ανάλυσης.

Πιθανή αξιοποίηση της μεθοδολογίας

Πού θα μπορούσε άραγε να αξιοποιηθεί η μεθοδολογία; «Η συσκευή IRIS παρέχει μεγάλη ευελιξία: θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε απομακρυσμένα ιατρικά κέντρα που δεν έχουν πρόσβαση σε εργαστήρια, σε κινητές ιατρικές μονάδες, στο γραφείο του γιατρού ή σε κέντρο ελέγχου, όπως τα αεροδρόμια, για την ταχεία εξέταση των τουριστών. Επίσης, χάρη στο χαμηλό κόστος της θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμη στα σχολεία ή όπου αλλού χρειάζεται να γίνονται συχνοί έλεγχοι» δήλωσε ο δρ Παπαδάκης, ενώ ο κ. Κατσαρός τόνισε ότι η εταιρεία θα συνεχίσει την ανάπτυξη συσκευών «και για άλλες μολυσματικές νόσους όπως η ηπατίτιδα και το AIDS, αλλά και για την ανίχνευση καρκινικών μεταλλάξεων».

Κλείνοντας τη συζήτησή μας η κυρία Γκιζελή προσέθεσε: «Η μέθοδος ανίχνευσης και η συσκευή IRIS, η οποία μπορεί να αναλύσει έναν μικρό αριθμό δειγμάτων, δεν έρχεται να ανταγωνιστεί τα μεγάλα εργαστήρια αλλά να συμπληρώσει τα κενά στη διάγνωση παρέχοντας ακρίβεια, ταχύτητα και ευελιξία ώστε να μπορεί να αξιοποιηθεί και σε περιβάλλοντα όπου δεν υπάρχουν υποδομές ή κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό. Δεν είναι τυχαίο ότι ήδη έχουν υπογραφεί συμφωνίες για τη διάθεση της μεθόδου σε χώρες της Υποσαχάριας Αφρικής».

Ολα δείχνουν ότι βρισκόμαστε μπροστά σε ένα ελληνικό ερευνητικό success story, με την παραγόμενη στο εργαστήριο γνώση να μετατρέπεται σε προϊόν με πολλαπλά οφέλη για το κοινωνικό σύνολο.

Υψηλή αξιοπιστία έδειξαν τα πρώτα αποτελέσματα

Δίνει όμως η μοριακή ανίχνευση του ιού που επιτυγχάνεται μέσω της πρωτοπόρου μεθόδου και συσκευής εξίσου καλά αποτελέσματα με το κλασικό τεστ μοριακής ανίχνευσης; «Αρχικά, δοκιμάσαμε τη συσκευή επανεξετάζοντας 38 θετικά και 51 αρνητικά δείγματα τα οποία είχαν προηγουμένως εξεταστεί στο Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ για COVID-19. Διαπιστώσαμε 100% εξειδίκευση και 97,4% ευαισθησία, αποτελέσματα τα οποία μάς κάνουν ιδιαίτερα αισιόδοξους για τις δυνατότητες της IRIS-COV» δήλωσε η δρ Γκιζελή.

Συζητήσεις για άνοιγμα σε Ευρώπη και ΗΠΑ

Η BIOPIX DNA TECHNOLOGY P.C. (https://biopix-t.com/), εταιρεία τεχνοβλαστός του ΙΤΕ, ιδρύθηκε τον Δεκέμβριο του 2019 με στόχο τη διάθεση μοριακών διαγνωστικών εργαλείων σε όσους τα έχουν ανάγκη, ανεξάρτητα από την οικονομική δυνατότητά τους, τη χώρα διαμονής και το επίπεδο εκπαίδευσης. Η εταιρεία διατηρεί στενούς δεσμούς με το ΙΤΕ μέσω της αποκλειστικής χρήσης του αντίστοιχου διπλώματος ευρεσιτεχνίας, καθώς και με το Παν. Κρήτης και το Επιστημονικό Πάρκο Πάτρας. Η BIOPIX-T μόλις ολοκλήρωσε συμφωνία για χρηματοδότηση έως 1,6 εκατομμύρια ευρώ με τη Metavallon VC, επενδυτικό σχήμα που διαχειρίζεται κεφάλαια από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων, το Ελληνικό Δημόσιο και ιδιώτες, με σκοπό τη διάθεση στην αγορά της πρωτοπόρου συσκευής μοριακής ανάλυσης υπό το εμπορικό όνομα «IRIS». Η εταιρεία έχει ξεκινήσει συζητήσεις για την προώθηση τεστ ανίχνευσης SARS-CoV-2 στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ ενώ έχει συνάψει εμπορική συμφωνία για τις χώρες της υποσαχάριας Αφρικής. Η BIOPIX-T συμμετέχει μαζί με το εργ. Βιοαισθητήρων στο ΙΜΒΒ-ΙΤΕ στο πρόγραμμα IRIS-COV, μαζί με άλλους έξι εταίρους που σχετίζονται με την πιστοποίηση της μεθόδου, πραγματοποίηση κλινικών μελετών, παραγωγή αντιδραστηρίων και εμπορική διάθεση σε παγκόσμια κλίμακα.

Χαρδαλιάς : Παρατείνονται τα περιοριστικά μέτρα στην Αττική – Αίρεται το lockdown σε Πάρο και Αντίπαρρο

Στα έκτακτα μέτρα που έχουν ληφθεί σε Πέλλα, Πιερία, Ημαθία και Κιλκίς, τα οποία τέθηκαν σήμερα σε ισχύ αναφέρθηκε κατά τη διάρκεια της ενημέρωσης για τον κοροναϊό ο υφυπουργός Πολιτικής Προστασίας, Νίκος Χαρδαλιάς.

Παράλληλα, απηύθυνε έκκληση στους κατοίκους των περιοχών αυτών να ακολουθήσουν πιστά τα μέτρα καθώς έχει εντοπιστεί στην περιοχή τριψήφιος αριθμός κρουσμάτων από μια και μόνο συρροή. Η κατάσταση είναι κρίσιμη, πρόσθεσε.

Η επιδημιολογική εικόνα σε Πάρο και Αντίπαρο είναι καλύτερη και βγαίνουν από την καραντίνα από τις 15/09.

Συμπλήρωσε, σε, πως ότι παρατείνονται τα μέτρα στις επιβαρυμένες περιοχές, ανάμεσα στις οποίες είναι και η Αττική.

Κλειστά έως 16 Σεπτεμβρίου τα σχολεία της Λέσβου

Δεν ανοίγουν τη Δευτέρα τα σχολεία του Δήμου Μυτιλήνης . Με απόφαση του Δημάρχου Στρατή Κύτελη, τα σχολεία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης θα παραμείνουν κλειστά έως και την Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου, λόγω της έκτακτης ανάγκης που προέκυψε από την έξαρση κρουσμάτων κορονοϊού. Σε συνδυασμό με τα προβλήματα που δημιουργήθηκαν μετά την καταστροφή του ΚΥΤ της Μόριας και την παρουσία χιλιάδων μεταναστών και προσφύγων σε κεντρικούς δρόμους του Δήμου Μυτιλήνης.

Σύμφωνα με ανακοίνωση του Δήμου Μυτιλήνης «η απόφαση αυτή ελήφθη για την ασφάλεια των μαθητών, των εκπαιδευτικών και των γονέων, οι οποίοι εξέφρασαν, μέσω Συλλόγων και της Ένωσης Γονέων και Κηδεμόνων, την ανάγκη για αναστολή έναρξης της σχολικής χρονιάς».

Κλειστά και στη Δυτ. Λέσβο

Και τα σχολεία του Δήμου δυτικής Λέσβου, πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, θα παραμείνουν κλειστά έως και την ερχόμενη Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου. Στην απόφαση αυτή προχώρησε η δημοτική Αρχή, λόγω παράτασης των έκτακτων μέτρων στη Λέσβο για την αντιμετώπιση της πανδημίας του κοροναϊού και για την καλύτερη προετοιμασία της έναρξης της σχολικής χρονιάς.

Υπενθυμίζεται ότι νωρίς σήμερα το πρωί σε ανάλογη ανακοίνωση είχε προχωρήσει και η δημοτική Αρχή Μυτιλήνης για τα σχολεία του δήμου Μυτιλήνης.

Δήμος Ραφήνας-Πικερμίου: Πλεξιγκλάς στα θρανία των δημοτικών, θερμικές πύλες εισόδου σε Γυμνάσια και Λύκεια

Την ερχόμενη Δευτέρα, 14 Σεπτεμβρίου αναμένεται να χτυπήσει για πρώτη φορά το κουδούνι της νέας σχολικής χρονιάς σε όλα τα σχολεία της χώρας.

Μιας χρονιάς ιδιαίτερης, αφού η πανδημία του κορωνοϊού και τα μέτρα προστασίας από τη διασπορά του, επιβάλλουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις, ώστε τα μαθήματα να γίνονται με πρωταρχικό κανόνα την ασφάλεια των μαθητών.

Οι δήμοι εργάστηκαν πυρετωδώς όλες τις προηγούμενες ημέρες, ώστε τα σχολεία και οι συνθήκες μέσα σε αυτά, να είναι καθ’ όλα έτοιμα και απολύτως εναρμονισμένα με τις οδηγίες του ΕΟΔΥ και τις εντολές του υπουργείου Παιδείας. Κάποιοι δήμαρχοι προχώρησαν κι ένα βήμα παραπέρα, στην προσπάθειά τους να δώσουν ουσιαστικές λύσεις σε επιμέρους προβλήματα, ώστε να πετύχουν τον μέγιστο δυνατό βαθμό προστασίας και ασφάλειας.

Πλέξι γκλας στα σχολεία σχολεία Ραφήνας και Πικερμίου

Στη Ραφήνα και στο Πικέρμι, ο δήμαρχος Ευάγγελος Μπουρνούς, τοποθέτησε διάφανα διαχωριστικά προστασίας στα θρανία των τάξεων της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, φροντίζοντας μάλιστα για την αποφυγή τραυματισμών. Πρόκειται για διαχωριστικό με επιφάνεια πλέξι γκλας, η οποία θα καλύπτει τόσο το θρανίο, όσο και τη θέση κάθε μαθητή, παρέχοντας ακόμη μεγαλύτερη ασφάλεια. Το υλικό είναι επενδυμένο και στις τέσσερις πλευρές του με ξύλο θαλάσσης και χωρίς γωνίες, για λόγους περαιτέρω ασφάλειας και σταθερότητας. Η τοποθέτηση έχει προβλεφθεί να γίνει με τέτοιο τρόπο, ώστε να μην «πληγωθούν» οι επιφάνειες των θρανίων και να αφαιρείται μετά τη χρήση του χωρίς ζημίες.

Ακόμη, για τα Γυμνάσια και τα Λύκεια προμηθεύτηκε θερμικές πύλες εισόδου. Παράλληλα, έχουν τοποθετηθεί παντού αυτοκόλλητα για οδηγίες και για τις αποστάσεις και φυσικά έχουν γίνει οι απολυμάνσεις και έχουν εφοδιαστεί οι σχολικές μονάδες με αντισηπτικά, μαντηλάκια και είδη καθαριότητας.

«Στο πλαίσιο του αισθήματος ευθύνης που έχουμε απέναντι στην κοινωνία και κυρίως τα παιδιά, που αποτελούν προτεραιότητα για όλους μας, πήραμε κάποια επιπρόσθετα μέτρα, πέρα από όσα έχει ορίσει η κυβέρνηση, για το άνοιγμα των σχολείων. Αυτά είναι και μια συνέχεια των προηγούμενων μέτρων, που είχαμε πάρει όταν άνοιξαν πάλι τα σχολεία την περίοδο του Μαΐου», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Μπουρνούς και εξηγεί:

«Στα Δημοτικά σχολεία, επειδή εκτιμήσαμε ως δήμος με την Επιτροπή διαχείρισης κρίσεων που έχουμε, πως είναι πολύ δύσκολο τα μικρά παιδιά να στοιχηθούν και επειδή στις τάξεις μας θα βρίσκονται 22 παιδιά σε περίπου 30 τ.μ., αποφασίσαμε να τοποθετήσουμε ένα διαχωριστικό πλαίσιο με πλέξιγκλας, για τις περιπτώσεις όπου δύο παιδιά θα κάθονται στο ίδιο θρανίο. Αυτό θα γίνει και στα έξι Δημοτικά σχολεία που έχει ο δήμος μας στη Ραφήνα και στο Πικέρμι. Τα πλέξι γκλας έχουν διαφάνεια, οπότε δεν χάνεται η οπτική επαφή μεταξύ των μαθητών, είναι επενδυμένα στις τέσσερις πλευρές τους με ξύλινο πλαίσιο και με στρογγυλεμένες τις άκρες, όχι με γωνίες, ώστε να μην είναι επικίνδυνο για τραυματισμούς, ενώ η τοποθέτησή τους έχει προβλεφθεί με τέτοιο τρόπο, ώστε να μην ‘πληγωθούν’ οι επιφάνειες των θρανίων και να μπορεί να αφαιρεθεί χωρίς ζημιές.

Δεν διαχωρίζει μόνο το θρανίο και τον χώρο της μαθητικής εργασίας, αλλά διαχωρίζει και τον χώρο που κάθονται οι μαθητές. Οπότε πετυχαίνουμε, πρώτον τους κανόνες ασφάλειας για την καθημερινή χρήση και κατά δεύτερον το να προσφέρει μια αποσυμπίεση και στον μαθητή και στον δάσκαλο για την ξαφνική στιγμή που ένα παιδάκι μπορεί να αφαιρέσει τη μάσκα».

Και για τις θερμικές πύλες αναφέρει: «Επιπρόσθετα έχουμε τοποθετήσει σε όλα τα σχολεία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης θερμικές πύλες εισόδου, ώστε οι μαθητές μπαίνοντας να προκύπτει μια άποψη για την κατάσταση της υγείας τους εκείνη τη χρονική στιγμή. Η συνεργασία με τις σχολικές μονάδες, τους εκπαιδευτικούς και τους συλλόγους είναι άριστη και αποδέχθηκαν θετικά αυτά τα επιπρόσθετα μέτρα».

Στη συνέχεια ο δήμαρχος Ραφήνας-Πικερμίου λέει: «Νομίζω ότι καλώς ξεκινούν τα σχολεία. Υπάρχει βέβαια ένας φόβος από τους γονείς, το είδαμε αυτό στους παιδικούς σταθμούς όταν άνοιξαν την 1η Σεπτέμβρη, όπου υπήρξε μια μικρότερη προσέλευση από αυτή που έπρεπε να υπάρχει. Από εκεί και πέρα, εμείς από αντισηπτικά και μαντηλάκια είμαστε έτοιμοι, τα αυτοκόλλητα προειδοποιητικά είναι έτοιμα και αυτά, έχουν γίνει οι απολυμάνσεις, έχουμε συμβάσεις για απολυμάνσεις ολόκληρη τη χρονιά των σχολικών μονάδων και ως προς την καθαριότητα, είμαστε ο δήμος που ολοκλήρωσε πρώτος σε όλη την Ελλάδα την πρόσληψη καθαριστριών, με τον νέο τρόπο που υπέδειξε το υπουργείο Εσωτερικών, οπότε υπάρχει επάρκεια προσωπικού καθαριότητας και έχουμε κάνει σύμβαση για επιπρόσθετη καθαριότητα όπου απαιτηθεί. Και αν δεν προλάβει το Υπουργείο, θα έρθουμε εμείς σαν ομπρέλα να δώσουμε μάσκες στους μαθητές, ώστε να γίνει το ξεκίνημα.».

Τέλος, για το αν ως δήμαρχος, αλλά και ως εκπαιδευτικός που διετέλεσε επί σειρά ετών, αισθάνεται ότι υπάρχει λόγω της συγκυρίας, μια φυσιολογική ανησυχία στους γονείς, απάντησε: «Η ανησυχία δεν είναι κάτι που μπαίνει μέσα σε ένα πλαίσιο. Ανησυχία υπάρχει, ανησυχώ κι εγώ ο ίδιος. Όμως, η κοινωνία λειτουργεί και πρέπει να λειτουργεί. Οι γονείς μάς εκφράζουν διαρκώς αυτές τις ανησυχίες κι εγώ, που εκτός από δήμαρχος είμαι και εκπαιδευτικός, έχω μια επιπλέον ευαισθησία σε αυτό το κομμάτι. Λειτουργώ χρόνια σε αυτόν τον τομέα και αντιλαμβάνομαι πλήρως πως το να πάρουν οι γονείς τα παιδιά τους ασφαλή πίσω στο σπίτι τους, είναι πιο σημαντικό ακόμη και από την εκπαιδευτική διαδικασία. Επομένως προσπαθούμε να ενισχύσουμε το αίσθημα ασφάλειας. Δεν μπορούμε φυσικά να το εξασφαλίσουμε στον απόλυτο βαθμό, όμως γι’ αυτό παίρνουμε κάποια επιπρόσθετα μέτρα, που ενισχύουν και ψυχολογικά το αίσθημα ασφάλειας των γονιών». «Είμαστε πανέτοιμοι και πιστεύω ότι ξεκινάμε με θετικές προϋποθέσεις», καταλήγει.

Σε καραντίνα η κόρη της βασίλισσας Λετίθια και του Φελίπε -Συμμαθητής της είχε κορωνοϊό

Η πριγκίπισσα Λεονόρ, διάδοχος του ισπανικού θρόνου, τέθηκε σε καραντίνα καθώς συμμαθητής της βρέθηκε θετικός στην COVID-19, όπως ανακοίνωσε σήμερα ο βασιλικός οίκος.

Η 14χρονη κόρη του βασιλιά Φελίπε θα υποβληθεί σε τεστ για κορονοϊό όπως και οι υπόλοιποι μαθητές της τάξης. Ο βασιλιάς και η βασίλισσα Λετίθια θα συνεχίσουν να εκτελούν προς το παρόν τα βασιλικά τους καθήκοντα, δήλωσε εκπρόσωπος του βασιλικού οίκου.

Οκτώ εκατομμύρια παιδιά στην Ισπανία επέστρεψαν στα σχολεία τους την περασμένη εβδομάδα. Ωστόσο κάποια σχολεία έκλεισαν ή έστειλαν ορισμένους μαθητές στα σπίτια τους ύστερα από τον εντοπισμό κρουσμάτων της COVID-19 στη μαθητική κοινότητα. Παράλληλα, οι αρχές στη Γαλικία καθυστέρησαν κατά μία εβδομάδα την έναρξη του σχολικού έτους για μαθητές ηλικίας 14-18 ετών.

Χθες, η Ισπανία ανακοίνωσε 4.708 νέα κρούσματα του κορονοϊού, ανεβάζοντας τον συνολικό τους αριθμό σε 566.326, που είναι ο υψηλότερος στη δυτική Ευρώπη. Ο συνολικός αριθμός των νεκρών στη χώρα λόγω της COVID-19 έφθασε τους 29.747.

Θετικό βρέφος 20 ημερών από τη Μόρια – Μεταφέρεται στην Αθήνα

Δεν έχει τέλος το δράμα των άστεγων και πυρόπληκτων προσφύγων που διέμεναν στο ΚΥΤ της Μόριας.

Στο Νοσοκομείο της Μυτιλήνης, μεταφέρθηκε, χθες  20 ημερών βρέφος Αφγανικής καταγωγής, με εμπύρετο νόσημα και αναπνευστικά προβλήματα. Εκεί διαγνώσθηκε θετικό στον κορωνοϊό, ενώ θετική στον ιό βρέθηκε και η μητέρα του.

Το βρέφος αντιμετωπίζει αναπνευστικά προβλήματα και είναι πιθανό να χρειασθεί διασωλήνωση σε παιδική ΜΕΘ που -όμως-  δεν διαθέτει το νοσοκομείο Μυτιλήνης. Γι αυτό και προγραμματίζεται να μεταφερθεί με πτήση του ΕΚΑΒ στην Αθήνα, όπως αναφέρει η ιστοσελίδα stonisi.gr.

Σημειώνεται ότι η γυναίκα και το νεογέννητο δεν περιλαμβάνονται στους 35 διαπιστωμένους ασθενείς πρόσφυγες ούτε σε αυτούς που έχουν χαρακτηρισθεί επαφές τους.

Μυτιλήνη: Εντοπίστηκε το πρώτο θετικό κρούσμα κατά την είσοδο στο Καρά Τεπέ

Κατά τον υγειονομικό έλεγχο των εισερχομένων στο νέο καταυλισμό του Καρά Τεπέ στη Μυτιλήνη εντοπίσθηκε πριν από λίγο το πρώτο θετικό κρούσμα.

Το σύνολο των εισερχόμενων στο νέο καταυλισμό ελέγχονται υγειονομικά με τα τεστ γρήγορης ανίχνευσης της νόσου, που δίνει αποτελέσματα σε 15 περίπου λεπτά, τα οποία μεταφέρθηκαν χθες στη Λέσβο από τον ΕΟΔΥ.

Όσοι βρίσκονται θετικοί στη νόσο, όπως και όσοι ιχνηλατηθούν ως επαφές οδηγούνται σε χώρο υγειονομικής απομόνωσης που έχει δημιουργηθεί στο νέο καταυλισμό.

Εκτάκτως στη Λαμία ο ΕΟΔΥ για μαζικά τεστ: Μαθητές θετικοί έπειτα από κορωνο-πάρτι

Αυτό που ψάχνουν οι Υγειονομικές Αρχές είναι ο «ασθενής μηδέν», ο οποίος φέρεται να μετέδωσε τον κορωνοϊό

Kλιμάκιο του ΕΟΔΥ  θα μεταβεί την Κυριακή στη Λαμία για να πραγματοποιήσει τεστ σε 60 μαθητές, οι οποίοι συμμετείχαν σε πάρτι και είχαν άμεσες ή έμμεσες επαφές με το 16χρονο και τη 14χρονη που βρέθηκαν θετικοί στον ιό. Και οι δύο μαθητές μπήκαν σε καραντίνα.

Τόσο τα παιδιά που βρέθηκαν θετικά όσο και τα υπόλοιπα, είναι πολύ καλά στην υγεία τους και όλα είναι στα σπίτια τους. Αυτό που ψάχνουν οι Υγειονομικές Αρχές είναι ο «ασθενής μηδέν», που είναι ασυμπτωματικός και ο οποίος φέρεται να μετέδωσε τον ιό και στα δυο άλλα παιδιά, που αρχικά παρουσίασαν κάποια συμπτώματα και έτσι βρέθηκαν με θετικό αποτέλεσμα στα τεστ που τους έγιναν.

Σημειώνεται ότι αριθμός των παιδιών που συμμετείχαν στο πάρτι είναι πολύ μικρότερος, ωστόσο οι τοπικές Υγειονομικές Αρχές από την ιχνηλάτηση που έκαναν δημιούργησαν δυο λίστες, που συνολικά φτάνουν τα 60 άτομα, τα οποία άμεσα ή έμμεσα είχαν επαφή με τα παιδιά που βρέθηκαν θετικά.

Πολλοί από τους γονείς που αγωνιούσαν προσέφυγαν σε ιδιωτικά εργαστήρια για τεστ ή και στο νοσοκομείο, ωστόσο οι ειδικοί τόνισαν ότι πρέπει να περάσουν 7 ημέρες για να κάνεις το τεστ, ώστε να ξέρεις πραγματικά εάν κάποιος «κουβαλά» τον ιό ή όχι.

Την Κυριακή, στο ΓΝ Λαμίας, σε ειδικό χώρο που έχει δημιουργηθεί στο “Πέτρινο”, το κλιμάκιο του ΕΟΔΥ σε συνεργασία με το Μικροβιολογικό Εργαστήριο του νοσοκομείου θα πάρουν τα δείγματα σταδιακά μέσα στην ημέρα από τους μαθητές και τις μαθήτριες που είναι στις δυο λίστες και εάν βρεθούν κάποια θετικά κρούσματα τότε η ιχνηλάτηση θα προχωρήσει και στις οικογένειες αυτών.

Δημοτικό σχολείο Άνω Καλλινίκης: Οι γονείς δε θα στείλουν τα παιδιά τους για μάθημα

Tην απόφαση να μην στείλουν τα παιδιά τους στο σχολείο έλαβαν τα μέλη του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων Δημοτικού Σχολείου Άνω Καλλινίκης, που αντιτίθενται στη χρήση μάσκας από τους μαθητές.

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν υπάρχουν αναπάντητα ερωτήματα σχετικά με τη χρήση μάσκας από τα παιδιά, για τα οποία περιμένουν να λάβουν σαφείς και τεκμηριωμένες απαντήσεις, καθώς και να υπάρξουν επαρκή και αδιαμφισβήτητα επιστημονικά στοιχεία και δεδομένα, τα οποία θα διασφαλίζουν τη σωματική και ψυχική υγεία των παιδιών.

Ο Σύλλογος, με δήλωση – επίσημο αίτημα του προς τους αρμόδιους φορείς, αναλύει τους λόγους της απόφασής του και αναμένει απαντήσεις στα αιτήματά του.

191 έφθασαν τα κρούσματα στο εργοστάσιο στα Γιαννιτσά

Σε ισχύ έχουν τεθεί τα περιοριστικά μέτρα για τον κορωνοϊό στην περιοχή της Πέλλας μετά τον εντοπισμό δεκάδων κρουσμάτων σε εργοστάσιο κονσερβοποιίας.

Σύμφωνα με το star.gr τα κρούσματα κορωνοϊού από την κονσερβοποιία στην Πέλλα έχουν φθάσει τα 191, σε σύνολο 680 εργαζομένων, πολλοί εκ των οποίων εποχικοί.

Οι εργαζόμενοι προέρχονται από διάφορα χωριά της περιοχής και από τους γύρω νομούς στους οποίους επίσης έχουν τεθεί περιοριστικά μέτρα (Πέλλα, Κιλκίς, Ημαθία) για τον κορωνοϊό.

Να σημειωθεί ότι το εργοστάσιο έχει αναστείλει τη λειτουργία του έως τις 18 Σεπτεμβρίου.

ΑΒ Βασιλόπουλος: Κλείνει προσωρινά κατάστημα ΑΒ στα Πετράλωνα -Λόγω κρούσματος κορωνοϊού

Κλειστό θα μείνει το κατάστημα ΑΒ Βασιλόπουλος στην οδό Κειριάδων 12 στα Πετράλωνα, λόγω κρούσματος κορωνοϊού σε εργαζόμενο.

Η ανακοίνωση της ΑΒ Βασιλόπουλος

Η ΑΒ Βασιλόπουλος με αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων και των πελατών της, ενημερώνει ότι το κατάστημα ΑΒ Πετραλώνων, στην οδό Κειριάδων 12, θα παραμείνει κλειστό λόγω επιβεβαιωμένου κρούσματος σε εργαζόμενο.

Βρισκόμαστε από την πρώτη στιγμή σε άμεση επικοινωνία με τον ΕΟΔΥ και ακολουθώντας τις οδηγίες των Αρμόδιων Αρχών το κατάστημα θα παραμείνει κλειστό, προκειμένου να πραγματοποιηθούν όλες οι απαραίτητες υγειονομικές ενέργειες και η ενδελεχής απολύμανση όλων των χώρων του καταστήματος.

Παράλληλα, η εταιρία έχει ενημερώσει τους εργαζόμενους και έχει φροντίσει να υποβληθούν όλοι σε τεστ για COVID 19.
Για τις ημέρες που το κατάστημα θα παραμείνει κλειστό, οι πελάτες της περιοχής θα μπορούν να εξυπηρετούνται από γειτονικά καταστήματα ή μέσω του ηλεκτρονικού καταστήματος AB eshop.

Η ΑΒ Βασιλόπουλος διαβεβαιώνει ότι θα συνεχίσει όπως πάντα, να τηρεί αυστηρά όλα τα μέτρα και τα πρωτόκολλα υγιεινής όπως ορίζονται από τον ΕΟΔΥ και τις Αρμόδιες Αρχές.

Κρήτη: Θετικός στον κορωνοϊό γιατρός στο Βενιζέλειο – Είχε γυρίσει από άδεια

Συναγερμός στις υγειονομικές αρχές – Τηρήθηκαν άμεσα τα πρωτόκολλα διαβεβαιώνει ο διευθυντής του νοσοκομείου  – Θα γίνει απολύμανση στα Επείγοντα

Θετικός στον κορωνοϊό διαγνώστηκε γιατρός στο Βενιζέλειο νοσοκομείο, θέτοντας σε συναγερμό τους υγειονομικούς φορείς της Κρήτης.

Σύμφωνα με πληροφορίες του cretapost.gr, ο γιατρός είχε επιστρέψει από άδεια. Πήγε χθες για πρώτη μέρα στη δουλειά. Ο γιατρός είχε υποβληθεί σε τεστ για κορωνοϊό και ανέμενε τα αποτελέσματα.

Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της βάρδιας, ένιωσε κάποια συμπτώματα όπως μυαλγίες. Αμέσως απεχώρησε από το νοσοκομείο και επέστρεψε στο σπίτι του. Λίγες ώρες αργότερα, τα αποτελέσματα του τεστ επιβεβαίωσαν ότι πάσχει από Covid-19.

«Αμέσως τηρήθηκαν τα υγειονομικά πρωτόκολλα. Ενημερώθηκε ευθύς ο ΕΟΔΥ ενώ στη συνέχεια έγινε η ιχνηλάτηση των επαφών του, οι οποίες δεν ήταν πολλές. Παράλληλα, έχουμε ήδη προγραμματίσει σε απολύμανση των ΤΕΠ και θα είμαστε έτοιμη να λειτουργήσουμε με ασφάλεια», επεσήμανε στο cretapost, ο διοικητής του Βενιζελείου, Γ. Τερζάκης.

Υπουργείο Πολιτισμού: Δύο κρούσματα

Σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου, για τις επόμενες απαραίτητες ενέργειες, θα κλείσει όροφος του κτηρίου

Δεύτερο κρούσμα κορωνοϊού εντοπίστηκε σήμερα στο κεντρικό κτήριο του υπουργείου Πολιτισμού, στην οδό Μπουμπουλίνας.

Με αφορμή τον εντοπισμό δύο κρουσμάτων σε δύο ημέρες, στην ίδια υπηρεσία του υπουργείου, η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργαζομένων του Υπουργείου Πολιτισμού (ΠΟΕ-ΥΠΠΟ) εξέδωσε ανακοίνωση, στην οποία αναφέρονται τα εξής:

«Η ΠΟΕ-ΥΠΠΟ για μια ακόμη φορά, με αίσθημα ευθύνης, επικοινωνεί μαζί σας προκειμένου να σας ενημερώσει για την πορεία του θέματος των κρουσμάτων COVID-19, που εντοπίστηκαν στην Κεντρική Υπηρεσία του ΥΠΠΟΑ.Χθες, για πρώτη φορά διαπιστώθηκε κρούσμα στο Υπουργείο και κατόπιν ενεργειών της ΠΟΕ-ΥΠΠΟ, ο Υπηρεσιακός Γραμματέας κος Εμμ. Αντωνόπουλος εξέδωσε ανακοίνωση με τα πρώτα μέτρα αντιμετώπισης.Σήμερα, 10/09/2020, διαπιστώθηκε δεύτερο κρούσμα COVID-19 στην ίδια Υπηρεσία.

Υπήρξε άμεση κινητοποίηση της ΠΟΕ-ΥΠΠΟ, η οποία με κλιμάκιό της βρέθηκε στην Κεντρική Υπηρεσία και αποφασίστηκαν τα εξής:

Α) To κλείσιμο του Β’ Ορόφου στην οδό Μπουμπουλίνας.

Β) Κλιμάκιο του ΕΟΔΔΥ θα πραγματοποιήσει αύριο Παρασκευή 11/09/2020 μεγάλο αριθμό δειγματοληψιών σε συναδέλφους (σε ποσοστό μεγαλύτερο από αυτό που ορίζει ο ΕΟΔΔΥ

Γ) Την παροχή αδείας στους συναδέλφους που ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες.

Δ) Την άμεση διενέργεια επαναληπτικής απολύμανσης στο κτήριο των Κεντρικών Υπηρεσιών του ΥΠΠΟΑ.

Θα πρέπει να επισημάνουμε ότι το δεύτερο κρούσμα εντοπίστηκε σε γονέα παιδιού που φιλοξενείται στον παιδικό σταθμό του ΤΑΥΠΠΟ, με συνέπεια να ζητήσουμε τη διακοπή της λειτουργίας του από τον Αρμόδιο Εκκαθαριστή, το οποίο έγινε δεκτό.

Ζητήσαμε επίσης την διενέργεια δειγματοληπτικού ελέγχου σε όλους τους εργαζόμενους του παιδικού σταθμού και τέλος τη διενέργεια απολύμανσης, τόσο των εγκαταστάσεων του παιδικού σταθμού, όσο και του σχολικού λεωφορείου, που χρησιμοποιείται για τη μεταφορά των παιδιών.

Για οποιαδήποτε εξέλιξη θα σας ενημερώσουμε με νεότερη ανακοίνωση.

Καλούμε όλες/όλους τους συναδέλφους, αυτές τις κρίσιμες ώρες να επιδείξουν αυξημένο αίσθημα ατομικής ευθύνης, απέναντι στους ίδιους, αλλά και στους συναδέλφους.

Με ευθύνη και αντανακλαστικά που επιβάλλουν άμεση ανταπόκριση για οποιοδήποτε ζήτημα προκύψει, σχετικά με την πανδημία, ιδιαιτέρως δε συνεργαζόμενοι με την Υπουργό Πολιτισμού, η οποία επιδεικνύει εξαιρετική ευαισθησία σε αυτά τα ζητήματα και επικοινωνεί συνεχώς με τους αρμόδιους φορείς του Υπουργείου Υγείας, είμαστε βέβαιοι πως και αυτή την δύσκολη περίοδο θα την αντιμετωπίσουμε.

Θέλουμε να διαβεβαιώσουμε τις Συναδέλφισσες που εκτέθηκαν στον COVID-19, ότι τόσο η ΠΟΕ-ΥΠΠΟ όσο και η υπουργός Πολιτισμού θα είμαστε δίπλα τους».

Κοζάνη: Δύο κρούσματα στην Εορδαία μετά από γάμο

Εντονη είναι η ανησυχία τις τελευταίες ώρες σε χωριό της Εορδαίας, καθώς οι κάτοικοι της περιοχής ενημερώθηκαν για δύο κρούσματα κορωνοϊού, που διαγνώστηκαν μετά από γάμο που τελέστηκε στις 5 Σεπτεμβρίου στην περιοχή.

Σύμφωνα με την ιστοσελίδα Kozani Media, όλα δείχνουν πως συγγενής των νεονύμφων νόσησε εκτός περιοχής, σε νησί των Κυκλάδων, και δεν γνώριζε πως ήταν θετικός στον ιό, ενώ κατά την ιχνηλάτηση προέκυψε και δεύτερο κρούσμα. Τα αποτελέσματα από τα υπόλοιπα τεστ αναμένονται αύριο, Σάββατο.

Κοντοζαμάνης: Αυτό είναι το πρωτόκολλο για την εμφάνιση κρούσματος κορωνοϊού σε νοσοκομείο

Υπάρχουν συγκεκριμένα πρωτόκολλα που εφαρμόζονται στα νοσοκομεία σε περίπτωση εμφάνισης κρούσματος κορωνοϊού στο προσωπικό για τον περιορισμό της διασποράς του ιού.

«Δεν κλείνουν νοσοκομεία, δεν κλείνουν κλινικές, οι δομές συνεχίζουν κανονικά τη λειτουργία τους», ανέφερε κατά την ενημέρωση για την πορεία της πανδημίας ο υφυπουργός Υγείας, Βασίλης Κοντοζαμάνης.

Ειδικότερα για το νοσοκομείο «Αττικόν», λόγω θετικοποίησης τεστ για SARS CoV-2 σε ασθενή της ΜΕΘ εκτός της πτέρυγας για Covid-19 και σε τρεις νοσηλευτές, μετά τον γενόμενο έλεγχο σε όλο το προσωπικό της ΜΕΘ, με απόφαση της επιτροπής λοιμώξεων του νοσοκομείου, μέχρι τις 14 Σεπτεμβρίου δεν θα γίνονται εισαγωγές και δεν θα δίνονται εξιτήρια από τη ΜΕΘ.

Οι γενικές αρχές που εφαρμόζονται:

Προσωπικό με θετικό τεστ και συμπτώματα παραμένει σε καραντίνα στο σπίτι για 14 μέρες από την έναρξη των συμπτωμάτων, κάνει νέο τεστ τη 14η ημέρα, και εάν είναι αρνητικό επιστρέφει στην εργασία του.

Προσωπικό με θετικό τεστ, αλλά εξ αρχής χωρίς συμπτώματα, παραμένει σε καραντίνα 7 ημέρες, κάνει νέο τεστ την 7η ημέρα, και εάν είναι αρνητικό επιστρέφει στην εργασία του.

Προσωπικό με αρνητικό τεστ, αλλά με συμπτώματα συμβατά με Covid-19 στη συγκεκριμένη περίοδο, παραμένει σε καραντίνα, κάνει νέο τεστ 2 ημέρες μετά την εξάλειψη των συμπτωμάτων, και εάν το τεστ είναι αρνητικό επιστρέφει στην εργασία του.

Πηγές:

https://www.iefimerida.gr/kosmos/koronoios-pithanos-ipa-dekembrio-prin-anakoinosei-kina-oyhan

https://ygeiamou.gr/%ce%b5%cf%80%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%b7%ce%bc%ce%bf%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%ad%cf%82-%ce%b5%ce%be%ce%b5%ce%bb%ce%af%ce%be%ce%b5%ce%b9%cf%82/112331/koronoios-pia-ine-ta-tria-nea-simptomata/

https://www.protothema.gr/greece/article/1043579/kriti-thetikos-ston-koronoio-giatros-sto-venizeleio-eihe-gurisei-apo-adeia/

https://www.ethnos.gr/ellada/123521_ektaktos-sti-lamia-o-eody-gia-mazika-test-mathites-thetikoi-epeita-apo-korono-parti Πηγή: lamiareport.gr

https://www.newsbeast.gr/greece/arthro/6622464/mytilini-entopistike-to-proto-thetiko-kroysma-kata-tin-eisodo-sto-kara-tepe?utm_medium=onesignal&utm_source=notification&utm_campaign=alert&utm_content=post 

https://www.iefimerida.gr/kosmos/harbarnt-koronoios-exaplonotan-stin-kina-pithanos-aygoysto

https://ygeiamou.gr/%ce%b5%cf%80%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%b7%ce%bc%ce%bf%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%ad%cf%82-%ce%b5%ce%be%ce%b5%ce%bb%ce%af%ce%be%ce%b5%ce%b9%cf%82/107922/koronoios-to-evreos-diadedomeno-farmako-pou-katapolema-ta-simptomata/

https://www.in.gr/2020/09/11/in-tv/apokleistiko-mega-goneis-apeiloun-tous-kathigites-xeirodikia-gia-tis-maskes-zitoun-aithouses-antifronounton/

https://www.protothema.gr/greece/article/1043163/upourgeio-politismou-edopistike-kai-deutero-krousma-koronoiou/ 

https://www.iefimerida.gr/ellada/koronoios-kozani-dyo-kroysmata-stin-eordaia-meta-apo-gamo

https://www.tanea.gr/2020/09/11/greece/xardalias-parateinontai-ta-perioristika-metra-stin-attiki-airetai-to-lockdown-se-paro-kai-antiparro/

https://ygeiamou.gr/%ce%b5%cf%80%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%b7%ce%bc%ce%bf%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%ad%cf%82-%ce%b5%ce%be%ce%b5%ce%bb%ce%af%ce%be%ce%b5%ce%b9%cf%82/118530/koronoios-ekdilonete-me-exi-omades-simptomaton-pia-ine-i-sovaroteri/

https://www.iefimerida.gr/ygeia/kontozamanis-protokollo-kroysmatos-nosokomeio

https://www.triklopodia.gr/%ce%b4%ce%b7%ce%bc%ce%bf%cf%84%ce%b9%ce%ba%cf%8c-%cf%83%cf%87%ce%bf%ce%bb%ce%b5%ce%af%ce%bf-%ce%ac%ce%bd%cf%89-%ce%ba%ce%b1%ce%bb%ce%bb%ce%b9%ce%bd%ce%af%ce%ba%ce%b7%cf%82-%ce%bf%ce%b9-%ce%b3%ce%bf/ 

https://www.iefimerida.gr/ellada/dimos-rafinas-plexigklas-sta-thrania-ton-dimotikon

https://www.in.gr/2020/09/12/greece/thetiko-ston-koronaio-vrefos-20-imeron-apo-ti-moria-metaferetai-stin-athina/

https://www.tovima.gr/2020/09/11/science/koronoios-etsi-epitithetai-sta-egkefalika-kyttara/ Πηγή: www.nytimes.com

https://www.in.gr/2020/09/12/greece/koronaios-kleista-eos-16-septemvriou-ta-sxoleia-tis-dytikis-lesvou/, Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

https://www.iefimerida.gr/ellada/koronoios-191-kroysmata-ergostasio-sta-giannitsa

https://www.tovima.gr/2020/09/12/science/einai-ligotero-fonikos-o-neos-koronoios/

https://www.iefimerida.gr/ellada/ab-basilopoylos-kroysma-koronoioy-katastima-petralona

https://www.in.gr/2020/09/12/in-tv/kotanidou-pithani-xrisi-maskas-se-eksoterikous-xorous-se-epivarymenes-perioxes-tis-attikis/

https://www.iefimerida.gr/zoi/se-karantina-i-kori-tis-basilissas-letithia-kai-toy-felipe

https://www.tovima.gr/2020/09/11/science/diagnosi-edo-kai-tora/

https://newpost.gr/ygeia/5f5cd846d905692b634b6876/koronoios-xanarhisan-oi-dokimes-gia-to-emvolio-tis-astrazeneca 

https://sputniknews.gr/ellada/202009128224666-akomi-302-krousmata-koronoiou-simera-stin-ellada-/ 

προηγούμενο
επόμενο

Facebook Comments