Ποια ήταν η θρυλική πάπισσα Ιωάννα που μεταμφιέστηκε σε άνδρα και κατάφερε να γίνει μοναχός και στη συνέχεια Ποντίφικας. Πως αποκαλύφθηκε

Ποια ήταν η Πάπισσα Ιωάννα η οποία φέρεται να κατέλαβε τον παπικό θρόνο για κάποια χρονική περίοδο το Μεσαίωνα;

Η ιστορία εμφανίστηκε για πρώτη φορά στα χρονικά του 13ου αιώνα και στη συνέχεια εξαπλώθηκε σε όλη την Ευρώπη. 

Για αιώνες θεωρούνταν αληθινή, αν και οι περισσότεροι σύγχρονοι ιστορικοί τη θεωρούν φανταστική ιστορία, προερχόμενη από τη λαογραφία σχετικά με τα ρωμαϊκά μνημεία ή από αντι-παπική σάτιρα.

Η πρώτη γραπτή αναφορά για την Πάπισσα Ιωάννα βρίσκεται σε ένα έργο του 13ου αιώνα γνωστό με τον τίτλο Chronica universalis, Mettensis.

Σύμφωνα με το συγγραφέα, έναν Δομινικανό χρονικογράφο, τον Ζαν ντε Μειγύ, υπήρχε ένας ανώνυμος Πάπας που δεν καταγράφτηκε στη λίστα των αρχιεπισκόπων της Ρώμης επειδή ήταν γυναίκα μεταμφιεσμένη σε άντρα.

Ο χρονικογράφος αναφέρει ότι επρόκειτο για μια πολύ ικανή γυναίκα που κατόρθωσε να αναρριχηθεί στο υψηλό αυτό αξίωμα του προκαθήμενου της Ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας.

Επίσης αναφέρει ότι ο τάφος της έχει επάνω τη λατινική φράση, «Petre, Oater Patrum, Papisse Prodito Partum» που σημαίνει: «Ω, Πέτρο, πατέρα των πατέρων, πρόδωσες την εγκυμονούσα Πάπισσα.»

Βέβαια, ο χρονικογράφος Μεϊγύ αρχίζει την αφήγησή του με την επισήμανση ότι χρειάζεται επαλήθευση της ιστορίας, δείχνοντας ότι ακόμα και ο ίδιος δεν είναι βέβαιος αν ήταν βάσιμη.

Την ιστορία για μία γυναίκα Πάπισσα μεταμφιεσμένη σε άντρα πραγματεύεται και ένας ανώνυμος μοναχός από το τάγμα των Φραγκισκανών του Έρφουρτ στο έργο του Chronica minor, αλλά και ένας Δομινικανός ιεροεξεταστής ο Ετιέν ντε Μπουρμπόν.

Ενώ η ιστορία του Chronica minor και του Μειγύ είναι παρόμοιες, ο Ετιέν ντε Μπουρμπόν συμπεριλαμβάνει πληροφορίες για το θάνατο της Πάπισσας.

Ο συγγραφέας αναφέρει ότι η Πάπισσα γέννησε δημοσίως αποκαλύπτοντας έτσι το πραγματικό της φύλο. Η πιο γνωστή εκδοχή της ιστορίας για την πάπισσα όμως προέρχεται από το «Χρονικόν για τους Πάπες και τους αυτοκράτορες» (Chronicon pontificum et imperatorum) που γράφτηκε από έναν μοναχό του τάγματος των Δομινικανών τον Μαρτίνο Πολόνο.

Χάρη στους δεσμούς που διατηρούσε με την Ρώμη, ο Μαρτίνος είχε αποκτήσει φήμη και αξιοπιστία για αυτό το έργο του κυκλοφόρησε ευρέως και επισκίασε όλες τις αναφορές των προηγούμενων συγγραφέων πάνω στο ίδιο θέμα.

Ο Μαρτίνος παρουσιάζει στο έργο του μια λεπτομερή περιγραφή για τη ζωή της Πάπισσας. Στην πραγματικότητα χάρη στο έργο του μαθαίνουμε το όνομά της, καθώς επίσης και πολλές άλλες πληροφορίες.

Επρόκειτο για Αγγλίδα που γεννήθηκε στην πόλη Mainz. Σύμφωνα με τον μοναχό Μαρτίνο, έφτασε στη Ρώμη και μεταμφιεσμένη σε άντρα κατάφερε να γίνει μοναχός, παίρνοντας το όνομα Johannes Anglicus.

Ο πίνακας της Πάπισσας Ιωάννας με την παπική τιάρα βρίσκεται σε στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας (περίπου το 1560).

Ο καλλιτέχνης είναι άγνωστος 

Άλλοι υποστήριζαν ότι καταγόταν από τη Δαλματία και το όνομά της ήταν Ιουλία, βεβαιώνοντας συγχρόνως ότι ήταν πολυμαθής και πολύγλωσση.

Άλλοι, πάλι, επέμεναν ότι καταγόταν από τη γερμανική Μαγεντία (σημερινή Μάιντς), από οικογένεια αγγλικής καταγωγής, που όμως είχε εγκατασταθεί από πολλά χρόνια στη γερμανική εκείνη πολιτεία. Όλοι τη θαύμαζαν για την ευγλωττία της και για τις βαθιές θεολογικές της γνώσεις.

Το κορίτσι αυτό κυριεύτηκε πολύ γρήγορα από τη δίψα της μάθησης και επειδή τη σκοτεινή εκείνη περίοδο του Μεσαίωνα δεν επιτρεπόταν σε μια γυναίκα να σπουδάσει σε κάποιο Πανεπιστήμιο, σε ηλικία δώδεκα μόλις ετών φόρεσε αντρικά ενδύματα και ήρθε πρώτα στην Αθήνα, η οποία ακόμα και τότε φημιζόταν για τις φιλοσοφικές σχολές και τους σοφιστές που δίδασκαν σε αυτές.

Άγαλμα της πάπισσας Ιωάννας στη Ρώμη

Η Ιωάννα, αφού μορφώθηκε στην Αθήνα, μετέβη στη Ρώμη, όπου άρχισε να διακρίνεται για τη σοφία της. Φόρεσε ράσα και αναγνωρίστηκε ως ο σπουδαιότερος θεολόγος της Καθολικής Εκκλησίας.

Πάντως, ο Ιταλός συγγραφέας της Αναγέννησης Βοκάκιος υποστήριζε πως η Πάπισσα ήταν Γερμανίδα, αλλά είχε σπουδάσει στην Αγγλία, όπου γνωρίστηκε με έναν συμφοιτητή της, ο οποίος ήταν φίλος της και τον οποίο πήρε μαζί της στη Ρώμη.

Χάρη στη μόρφωση και τους τρόπους της έγινε ιδιαίτερα συμπαθητική και με γοργούς ρυθμούς κατάφερε να ανέβει τις βαθμίδες της εκκλησίας μέχρι που κατάφερε να εκλεγεί παμψηφεί Πάπας μετά τον θάνατο του Λέοντα Δ’ (855). Η θητεία της διήρκεσε δύο χρόνια, εφτά μήνες και τέσσερις ημέρες.

Αν και ο Μαρτίνος αποκαλύπτει ελάχιστα για τις πηγές του στο έργο του αφήνει να εννοηθεί ότι και ο ίδιος, όπως και οι προηγούμενοι συγγραφείς που ασχολήθηκαν με το θέμα της Πάπισσας, ποτέ δεν επιβεβαιώθηκαν. Υπάρχει επίσης αναφορά, πως η ιστορία της Πάπισσας ήταν μεταγενέστερη προσθήκη και πως δεν ήταν έργο του ίδιου του συγγραφέα.

Σύμφωνα με τον θρύλο, η Κυβέρνηση της Σαξονίας έστειλε την εποχή εκείνη στην παπική Αυλή ως Πρέσβη έναν νέο άντρα ωραιότατο, μόλις 23 ετών, ο οποίος ονομαζόταν Λάμπερτ.

Μεταξύ της Πάπισσας και του Λάμπερτ δεν άργησε να γεννηθεί ένα ερωτικό ειδύλλιο, αποτέλεσμα του οποίου ήταν η εγκυμοσύνη της. Όταν, όμως, η εγκυμοσύνη προχώρησε, ο όμορφος Πρέσβης, φοβούμενος τις συνέπειες, έφυγε από τη Ρώμη, παραιτήθηκε από το αξίωμά του και επέστρεψε στην πατρίδα του.

Εν τούτοις, ένας άλλος χρονικογράφος έγραψε πέντε αιώνες αργότερα: “Ο Σατανάς, θέλοντας να πειράξει τον Πάπα ή μάλλον την Πάπισσα, μεταμορφώθηκε σε έναν καλοσχηματισμένο καμαριέρη, ο οποίος της έδωσε να φάει μια διαβολική τροφή, που της γύρισε το μυαλό και την έκαμε φίλη του. Κι έτσι η Πάπισσα Ιωάννα έμεινε έγκυος με τον τρισκατάρατο Διάβολο”.

Η αποκάλυψη της ταυτότητας

Και ενώ όλοι τη νόμιζαν άντρα, αποκαλύφθηκε η αλήθεια με τον πιο σκανδαλώδη τρόπο:

Κάθε χρόνο, στον εορτασμό της Αναλήψεως, πραγματοποιούνταν λιτανεία, προκειμένου να ευλογηθούν τα σπαρτά του κάμπου της Ρώμης. Την εθιμοτυπική αυτή λιτανεία παρακολουθούσε και ο ίδιος ο Πάπας, ο οποίος σύμφωνα με την παράδοση, καβαλίκευε ένα λευκό μουλάρι και ξεκινούσε από τον Άγιο Πέτρο (έδρα του πάπα) μέχρι τον Άγιο Ιωάννη του Λατερανού.

Ενώ, λοιπόν, η λιτανεία προχωρούσε προς το Κολοσσαίο και βρισκόταν ακριβώς έξω από την εξαίσια Βασιλική Εκκλησία του Αγίου Κλήμη, στη συμβολή δύο οδών που ακόμη υπάρχουν, κοντά στο Κολοσσαίο, η Πάπισσα Ιωάννα σταμάτησε ξαφνικά το μουλάρι της, άρχισε να σφαδάζει από πόνους και να φωνάζει γοερά. Έπειτα, έπεσε καταγής λιπόθυμη. Τη μετέφεραν βιαστικά μέσα στην εκκλησία του Αγίου Κλήμη, όπου εκεί γέννησε ένα αγοράκι!

Υπάρχουν διάφορες εκδοχές ως προς τα μετέπειτα γεγονότα. Σύμφωνα με μια πρώτη εκδοχή, η πάπισσα πέθανε κατά την γέννα και σε λίγο ξεψύχησε μαζί της και το νεογέννητο μωρό της.

Κατά μια δεύτερη εκδοχή, κλείστηκε σε απομόνωση σε μοναστήρι για να μεταμελήσει και να εξιλεωθεί για τις αμαρτίες της. Μια τρίτη, ο λαός, μόλις έμαθε το αδιανόητο αυτό σκάνδαλο, έσυρε την Πάπισσα Ιωάννα έξω από τον ιερό χώρο της εκκλησίας, την πέταξε στη γειτονική πλατεία και τη σκότωσε μαζί με το “καταραμένο κύημα της ανομίας της”.

Έπειτα, για να εξαφανίσει κάθε ίχνος των αμαρτωλών αυτών πλασμάτων, ο εξαγριωμένος όχλος άρπαξε τα δυο κακοποιημένα πτώματα και τα πέταξε δίχως τον παραμικρό ενδοιασμό μέσα στον ποταμό Τίβερη.

Υπάρχουν, όμως, μερικοί χρονικογράφοι, οι οποίοι διατείνονταν ότι το πτώμα της Πάπισσας Ιωάννας το πήραν κληρικοί και το έθαψαν κρυφά στα υπόγεια του Ναού του Αγίου Ιωάννου του Λατερανού, ο οποίος τότε ήταν η Μητρόπολη των Παπών, γιατί δεν είχε χτιστεί ακόμα ο αξιοθαύμαστος Ναός του Αγίου Πέτρου.

Αυτή η εκδοχή είχε γίνει απολύτως πιστευτή. Έτσι, κατά τον 17ο αιώνα, κάποιοι Άγγλοι Προτεστάντες, οι οποίοι φλέγονταν από επιθυμία να επιβεβαιώσουν αυτόν τον ισχυρισμό, κατόρθωσαν να εξαγοράσουν τον φύλακα των υπογείων του Αγίου Ιωάννου του Λατερανού και να ανοίξουν τον τάφο, στον οποίο, σύμφωνα με την παράδοση, είχε ταφεί η Πάπισσα Ιωάννα.

Πήραν, λοιπόν, το φέρετρο και το μετέφεραν στο Λονδίνο. Μα, με λύπη τους διαπίστωσαν εκεί ότι περιείχε τον σκελετό του Πάπα Μαρτίνου του Ε’, του οποίου το μνήμα παραμένει ως σήμερα αδειανό.

Κατά μια άλλη εκδοχή, ο λαός δεν λιθοβόλησε την Πάπισσα. Κυριευμένος από φρίκη και κατάπληξη, την άφησε να φύγει την ώρα του τοκετού. Μα οι Καρδινάλιοι τη συνέλαβαν και την έκλεισαν σε μια φοβερή φυλακή, όπου σε λίγο καιρό πέθανε περιφρονημένη και λησμονημένη.

Το σημείο της via dei Querceti που συνέβη το περιστατικό ήταν πάντα γνωστό, ο δρόμος είχε μάλιστα μετονομαστεί σε vicus Papisse (δρομάκι της πάπισσας). Στο σημείο υπάρχει ένα εικονοστάσιο (αριστερά), προστατευμένο από μια παλιά στέγη και ένα κιγκλίδωμα.

Μέσα στο  εικονοστάσι υπάρχει μια παλιά τοιχογραφία της Παναγίας με το Βρέφος. Υποστηρίζεται πως φιλοτεχνήθηκε κατά τον Μεσαίωνα, την εποχή του μύθου.

Για να γίνει το μυστήριο ακόμη πιο πυκνό, από διάφορα έγγραφα της εποχής προκύπτει αποδεδειγμένα πως στο σημείο αυτό βρίσκονταν μια οικία η οποία ανήκε σε κάποιον…Ιωάννη Πάπα!

Πάντως, από τότε δεν ξαναπέρασε από εκεί η παπική πομπή για το Λατερανό.

«Σωματικός έλεγχος» σε κάθε νέο Πάπα

Λέγεται επίσης πως ύστερα από αυτό το πάθημα της παπικής εκκλησίας, καθιερώθηκε ο «σωματικός έλεγχος» για την ανακήρυξη του νέου Πάπα. Μετά την εκλογή του ο νέος πάπας πρέπει να μεταβεί στον Άγιο Ιωάννη του Λατερανού για να γίνει η επίσημη αναγνώρισή του.

Από τον Μεσαίωνα και μετά καθιερώθηκε να κάθεται ο νεοεκλεγείς πάπας σε δύο ειδικούς θρόνους (sedes stercoraria) που βρίσκονταν εκεί και που ήταν εφοδιασμένοι με μια οπή. Τότε ένας κληρικός βάζει από κάτω το χέρι του για να ελέγξει τα γεννητικά όργανα του πάπα. Αν πράγματι είναι  άντρας, τότε ο ελεγκτής αναφωνούσε «Habet!» (δηλ. «Έχει!»).

Οι πρώτες γραπτές πηγές δεν επιβεβαιώνουν την ιστορία της Πάπισσας Ιωάννας και επομένως είναι πολύ πιθανό η ιστορία αυτή να είναι ένας μύθος.

Ωστόσο, άλλοι πιστεύουν ότι υπάρχουν ενδείξεις πως υπήρξε η Πάπισσα κυρίως λόγω αποδεικτικών στοιχείων στην τέχνη και την αρχιτεκτονική. Για παράδειγμα, στις κολώνες του Ιταλού γλύπτη και ζωγράφου, Μπερνίνι στη βασιλική του Αγίου Πέτρου στο Βατικανό, επτά γλυπτά δείχνουν μία γυναίκα η έκφραση της οποίας δείχνει ότι βρίσκεται σε τοκετό.

Το όγδοο γλυπτό είναι ενός παιδιού που ερμηνεύεται ως το παιδί της Πάπισσας. Όμως υπάρχουν πολλές άλλες πιθανές ερμηνείες αυτών των γλυπτών. Η πιο δημοφιλής είναι ότι γυναίκα αυτή είναι ανηψιά του Πάπα Ουρβανού του Ή , η οποία γέννησε, ενώ ο Μπερνίνι φιλοτεχνούσε τα γλυπτά.

Πρόσφατα όμως ανακαλύφθηκαν μεσαιωνικά νομίσματα, τα οποία φέρουν παπικό μονόγραμμα, που διαφέρει από εκείνο του Πάπα Ιωάννη Η΄· όπως και από εκείνο του προκατόχου του Αδριανού Β΄, γεγονός που ίσως να σημαίνει πως υπήρξε κάποιος ενδιάμεσος πάπας, ο οποίος για κάποιον λόγο διαγράφηκε από την ιστορία.*

Ορισμένοι θεωρούν πως, αν και αυτό δεν αποδεικνύει υποχρεωτικά την ύπαρξη μίας πάπισσας, ίσως να σημαίνει πως υπάρχει κάποια αλήθεια στον θρύλο της Πάπισσας Ιωάννας, όσον αφορά κάποιον πάπα που «εξαφανίστηκε» από την επίσημη ιστορία.*

Επίσης στον καθεδρικό της Σιένα μέχρι το 1600 υπήρχε μπούστο της Πάπισσας Ιωάννας ανάμεσα στα μπούστα άλλων ποντίφικων, το οποίο αφαιρέθηκε μετά από διαμαρτυρίες.**

Από την επίσημη ιστορία του Βατικανού πληροφορούμαστε ότι κατά την εποχή που τοποθετούν οι χρονικογράφοι την Πάπισσα Ιωάννα στον παπικό θρόνο, υπήρχε άλλος Πάπας, ο οποίος ήταν και αληθινός και αρσενικός.

Έπειτα, φαντάζει εντελώς παράξενο πώς δε σώζεται κανένα έγγραφο στα Αρχεία του Βατικανού σχετικά με τον φερόμενο ως Πάπα Ιωάννη Η’, τον οποίον υποδυόταν η Ιωάννα. Στους μήνες που έμεινε στην εξουσία δε συνέταξε ποτέ ούτε ένα έγγραφο ούτε μια διαταγή; Απίθανο.

Μπορεί, βέβαια, να αντιτείνει κανείς ότι ίσως οι μεταγενέστεροι Πάπες φρόντισαν να εξαφανίσουν κάθε ίχνος της Πάπισσας, καταστρέφοντας πιθανώς και κάθε έγγραφο που συνέταξε.

Όμως μια γυναίκα τόσο έξυπνη, όπως την παρουσίαζαν οι χρονικογράφοι της, δε θα έβρισκε τρόπο να απαλλαγεί από την εγκυμοσύνη της, είτε με ιατρική επέμβαση είτε καταφεύγοντας σε κάποιο απομονωμένο μοναστήρι ή παλάτι, όπου θα γεννούσε χωρίς να την αντιληφθεί κανείς, παρά δυο-τρεις πιστοί και αφοσιωμένοι άνθρωποί της; Μήπως απλώς δεν κατάλαβε την εγκυμοσύνη της; Μήπως δεν τολμούσε να εμπιστευτεί κανέναν απολύτως;

Αλλά, το πιο σωστό θα ήταν να αναρωτηθούμε πώς πλάστηκε ο θρύλος της Πάπισσας, αν όντως πρόκειται για θρύλο. Την αιτία πρέπει να την αναζητήσουμε στις θρησκευτικές έριδες που γεννήθηκαν από το εκκλησιαστικό σχίσμα της Δύσης. Όταν τον 16ο αιώνα, οι Διαμαρτυρόμενοι αποσχίστηκαν από την Καθολική Εκκλησία, άρχισε ένας πόλεμος άγριος και εξοντωτικός ανάμεσά τους.

Οι Διαμαρτυρόμενοι κατηγορούσαν την Καθολική Εκκλησία ως διεφθαρμένη και τους Πάπες, τους κληρικούς και τους μοναχούς ως έκφυλους, παραδομένους στις ηδονικές απολαύσεις, στη φιλοχρηματία, στην έπαρση και στην εξαχρείωση. Χιλιάδες βιβλία τυπώθηκαν την εποχή εκείνη, γεμάτα σκάνδαλα, άλλα επίπλαστα και άλλα γνήσια και αληθινά.

Ένα από αυτά τα σκάνδαλα, ίσως ήταν και ο θρύλος της Πάπισσας Ιωάννας, που γέννησε το παιδί του παράνομου έρωτά της καταμεσής του δρόμου, καταγής, κατά τη διάρκεια της λιτανείας της Αναλήψεως.

Ωστόσο, στο βάθος του μύθου, ελλοχεύει ένα ψήγμα αλήθειας, κατά τους κριτικούς της Ιστορίας, το οποίο εκμεταλλεύθηκαν οι ευφάνταστοι δημιουργοί του θρύλου της Πάπισσας.

Ο Πάπας Ιωάννης ο ΙΒ’, ο οποίος κάθισε στον παπικό θρόνο αρκετά μετά την περίοδο που λέγεται πως έζησε η Ιωάννα, ήταν ένας τύπος ανθρώπου έκδοτου, έκφυλου, άξεστου και ανήθικου, σε τέτοιο βαθμό, που αποτελούσε όνειδος για ολόκληρη τη Ρώμη και την Εκκλησία.

Πάπας Ιωάννης ΙΒ΄ (937 μ.Χ. – 964 μ.Χ.)

Χάρις στη δύναμη του πατέρα του, αναρριχήθηκε νεότατος στον παπικό θρόνο και απέκτησε διάφορες φιλενάδες. Μία από αυτές, που λεγόταν Ιωάννα, του ασκούσε τεράστια επιρροή, με αποτέλεσμα ο λαός να την αποκαλεί σκωπτικά “Πάπισσα”.

Ίσως αυτό το γεγονός εκμεταλλεύθηκαν διάφοροι συγγραφείς, για να εδραιώσουν τον θρύλο, ο οποίος, αργότερα, όταν ξεκίνησαν οι έριδες ανάμεσα στους Καθολικούς και στους Διαμαρτυρόμενους, έδωσε όπλα στους τελευταίους, για να κατηγορήσουν την Καθολική Εκκλησία.

Ο θρύλος της Πάπισσας Ιωάννας έχει επιβιώσει εδώ και αιώνες. Η υποτιθέμενη γυναίκα πάπισσα υπάρχει στην τέχνη, τη λογοτεχνία και σε ταινία, με πιο πρόσφατη μια ταινια του 2009.

Αν και τα ήδη υπάρχοντα στοιχεία δεν είναι αδιάσειστα, κάποιοι εξακολουθούν να πιστεύουν πως αυτή προσωπικότητα υπήρξε στην πραγματικότητα.

Στην Ελλάδα η πάπισσα Ιωάννα έγινε γνωστή με το ομώνυμο μυθιστόρημα του Εμμανουήλ Ροΐδη για το οποίο δέχτηκε σκληρές επιθέσεις και ίσως αφορίστηκε.

Επιμέλεια κειμένου Χώρα Του Αχωρήτου
    

*Redmond, Caroline (17 Σεπτεμβρίου 2018). «Rumored Female Pope Denied By Catholic Church For Centuries May Have Existed, New Evidence Shows»All That’s Interesting (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 6 Απριλίου 2020.

**Rustici, Craig M. (2006). The afterlife of Pope Joan : deploying the Popess legend in early modern England. Ann Arbor: University of Michigan Press. σελ. 1-2, 12-13. ISBN 978-0-472-02469-8. 647889041.

Πηγές:

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CE%AC%CF%80%CE%B9%CF%83%CF%83%CE%B1_%CE%99%CF%89%CE%AC%CE%BD%CE%BD%CE%B1_(%CE%BC%CF%8D%CE%B8%CE%BF%CF%82)

https://www.mixanitouxronou.gr/h-thriliki-papissa-ioanna-pou-egine-monachos-ke-pontifikas-katafere-na-anelthi-stin-korifi-tis-ierarchias-metamfiesmeni-se-andra-ke-apokalifthike-otan-epese-apo-to-alogo-ke-gennise-ston-dromo/

https://strangepress.gr/2020/02/29/o-thrylos-tis-papissas-ioannas-meros-a/

https://strangepress.gr/2020/03/01/o-thrylos-tis-papissas-ioannas-meros-b/

https://antonisparas.blogspot.com/2018/12/h_27.html

https://www.mixanitouxronou.gr/apo-pou-vgike-frasi-epiase-ton-papa-apo-ta-rch/

προηγούμενο
επόμενο

Facebook Comments