Πότε, πως και γιατί γίνεται εκταφή

Λίγα λόγια για την ταφή

Η ταφή του νεκρού ως θεία εντολή, «γη ει και εις γην απελεύση» (Γεν. 3, 19), είναι πράξη τιμής και σεβασμού προς το ανθρώπινο σώμα και ταυτόχρονα σύμβολο ελπίδας και αναστάσεως. Στην Παλαιά Διαθήκη ο πατριάρχης Ιακώβ ζήτησε από τον υιό του Ιωσήφ όταν πεθάνει να τον θάψει και μάλιστα στον τάφο των πατέρων του (Γεν. 47, 30).

Στην Καινή Διαθήκη ο ίδιος ο Κύριος δέχθηκε τον ενταφιασμό του σώματός του, λέγοντας στον Ιούδα: «Άφες αυτήν, εις την ημέραν του ενταφιασμού μου τετήρηκεν αυτό» (Ίωάν. 12, 7).

Η θεόσωμη ταφή του Κυρίου ύπηρξε το αποκορύφωμα της επί γης κενώσεώς του. Το άψυχο σώμα του Χριστού ενωμένο με τη Θεότητα ενταφιάζεται. Ο αρχηγός της ζωής τίθεται εν τάφω. Ο ενταφιασμός του σαρκωθέντος Λόγου μάς υποδεικνύει τον τρόπο και της δικής μας εξόδου από τον πρόσκαιρο αυτό βίο. Κατά τον απόστολο Παύλο το ανθρώπινο σώμα «σπείρεται εν φθορά, εγείρεται εν αφθαρσία» (Α’ Κορ. 15, 42).

Ο Μέγας Αντώνιος εκφράζων την παράδοση της Εκκλησίας ζήτησε από τους μαθητές του να τον ενταφιάσουν. «Θάφτε, λοιπόν το σώμα μου σεις και κρύψτε το υπό την γην… διότι εγώ κατά ταν ανάστασιν των νεκρών θα το πάρω πάλι από τον Σωτήρα άφθαρτο» ).

Ο 7ος Κανόνας της Ζ’ Οικουμενικής Συνόδου επιτάσσει όπως ο καθαγιασμός της Αγίας Τράπεζας γίνεται με την τοποθέτηση σ’ αυτή λειψάνων αγίων μαρτύρων

Ο άγιος Συμεών, αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης και μεγάλος λειτουργιολόγος, αναφέρει ότι η έκχυση του ελαίου πάνω στο ένταφιασμένο λείψανο ανάγει την αρχή του στους αγίους αποστόλους (Ρ.G. 166, 686).

Από τις αρχαιολογικές έρευνες και ανασκαφές, τις κατακόμβες, τους τάφους των αγίων μαρτύρων και τα πλήθη των κοιμητηρίων μαρτυρείται η συνείδηση των πιστών και το αρχαίον έθος της Εκκλησίας στην ταφή των νεκρών.

Η ταφή των νεκρών εκφράζει την πίστη της Εκκλησίας προς την Ανάσταση καί τήν αιώνιο ζωή. Ο σεβασμός προς τα λείψανα των κεκοιμημένων αποδεικνύει την πίστη μας στην αθάνατη ψυχή. Η ταφή λοιπόν των νεκρών αποτελεί αρχαία και αδιάκοπη παράδοση της Εκκλησίας, η οποία στηρίζεται στο σεβασμό του ανθρωπίνου σώματος ως «ναόν του Θεού»

Εκταφή

Σέ τρία περίπου χρόνια το νεκρό σώμα διαλύεται. Υπάρχουν βεβαια καί περιπτώσεις πού καί μετά τα τρία χρόνια, το σώμα παραμένει άλυωτο. Αυτό οφείλεται είτε οτήν μορφολογία του εδάφους είτε στην ιδιοσυγκρασία του σώματος είτε σε φάρμακα και θεραπείες που έχουν γίνει.  Φυσιολογικά, το σώμα σε 5-7 χρόνια πρέπει να έχει διαλυθή. Καί άφοϋ διαλυθή γίνεται έκταφή. 

Στην εκταφή ὑπάρχει εἰδικό τυπικό, τό ὁποῖο τηρεῖ ἡ Ἐκκλησία μας. Τό πρωΐ τελεῖται Θεία Λειτουργία καί μετά ὁ Ἱερεύς ἐπί τοῦ τάφου τελεῖ τρισάγιο.

Ἐάν ὁ τάφος εἶναι κτιστός, ὁ ὑπεύθυνος διά τήν ἐκταφή σηκώνει τήν πλάκα και κατέρχεται στο μνήμα.

Ἐάν ὁ τάφος εἶναι στό χῶμα, ὁ ὑπεύθυνος διά τήν ἐκταφή σχη­ματίζει τό σημεῖο τοῦ σταυροῦ μέ τήν ἀξίνα ἐπί τοῦ τάφου καί ἀρχίζει νά σκάβει προσεκτικά.

Η περισυλλογή των λειψάνων πρέπει να γίνεται με προσευχή και ευλάβεια. Κατόπιν και αφού έχουν συγκεντρωθούν όλα τα οστά σε μια λεκάνη, γίνεται τό πλύσιμο. Πρώτα πλένονται με νερό για να καθαρίσουν από το χώμα και στη συνέχεια ξεπλένονται με καθαρό κρασί και βασιλικό.

Πρῶτα καθαρίζεται τό κρανίο, τό ὁποῖο συμ­βο­λίζει τό ρεῦσαν αἷμα τοῦ Σταυρωθέντος Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐπί τοῦ κρανίου τοῦ Πρωτοπλάστου Ἀδάμ, ὅπως εἰκονίζεται στήν εἰκόνα τῆς Σταυ­ρώ­σεως τοῦ Κυρίου μας και μετά τα υπόλοιπα λείψανα.

Αφού στεγνώσουν τα οστά με κάποιο πανί, μερικοί ἐκ τῶν συγγενῶν προσέρ­χο­νται καί ἀσπάζονται τό κρανίο τοῦ κεκοιμημένου, τό ὁποῖο προη­γου­μένως ὁ ὑπεύθυνος ἔχει καλύψει μέ λευκό μαντῆλι.

Στη συνέχεια τα οστά τοποθετούνται σε ειδικό κιβώτιο το οποίο αφού στολίζουν με λουλούδια και βασιλικό, πηγαίνουν στην εκκλησία, στό μέσο καί γίνεται κανονικό μνημόσυνο. Κατόπιν, ή τα εναποθέτουν σε ειδικό οικίσκο (ὀστεοφυλάκιο) ή ξανά ατό τάφο.

Στα νεκροταφεία, οστεοφυλάκια υπάρχουν δύο ειδών. Το κοινό στο οποίο φυλάσσονται τα οστά πολλών μαζί και τα ιδιωτικά τα οποία βρίσκονται σε συγκεκριμένους χώρους μέσα στο νεκροταφείο και στα οποία φυλάσσονται τα οστά ενός ανθρώπου. 

Πα­λαιό­τερα ὑπῆρχε ἡ συνήθεια νά ρίπτονται ὅλα τά ὀστᾶ στό χωνευτήριο, ὅπου ἦταν στήν ἄκρη τοῦ κοιμητηρίου. Ἔτσι, ἐπί αἰῶνας, μικρά κοιμητήρια ἐδέ­χο­ντο τήν ταφή ὅλων τῶν κατοίκων, χωρίς ποτέ νά δη­μιουργεῖται πρόβλημα χώρου.

Εκταφή γίνεται ακόμη και στα Μοναστήρια κι ύστερα τα οστά αποτίθενται στο οστεοφυλάκιο. Η εκταφή είναι αναγκαστική, αφού οι χώροι ταφής είναι περιορισμένοι, αλλά έχει σημασία πως γίνεται.

Επίσης είναι σύνηθες μια οικογένεια να θάβεται στον ίδιο τάφο. Έτσι, όταν πεθαίνει ο επόμενος ξεθάβεται ο προηγούμενος και τα κόκκαλα του, αφού ξεπλυθούν με κρασί, τοποθετούνται στα πόδια του κατά την ταφή.

Τέλος, θα σημειώσουμε ότι η διαδικασία είναι λογικό να είναι συναισθηματικά φορτισμένη για τους συγγενείς. Ωστόσο θυμηθείτε ότι εκείνο που θα βοηθήσει τη ψυχή του εκλειπόντος είναι η προσευχή σας και όχι ο πόνος σας.

«Προσδοκώ ανάστασιν νεκρών και ζωήν του μέλλοντος αιώνος»

 

Επιμέλεια κειμένου Χώρα Του Αχωρήτου

Πηγές:

http://aktines.blogspot.gr/2012/11/blog-post_5688.html, Μητροπολίτης Φθιώτιδος Νικόλαος, Η ανακοιμιδή των λειψάνων είναι Παράδοση της Εκκλησίας

http://www.orthodoxos.com.gr/phpBB3/viewtopic.php?t=1153

http://www.kerasovo.gr/habits/139.html

προηγούμενο
επόμενο

Facebook Comments